Andrew Graham-Dixon: Caravaggio: Een leven tussen licht en duisternis
|
................................................. //(AUTO)BIOGRAFIEËN// Andrew Graham-Dixon Oorspr. titel en uitg.: Caravaggio: A life sacred and profane. – GB: Allen Lane, 2010 Vertaling (uit Engels): Chiel van Soelen en Pieter van der Veen Recensie: Connie van Gils .................................................
|
 |
Lig je lekker in de goot? Caravaggio (1571 – 1610) is genoemd naar het dorp Caravaggio waar hij is opgegroeid. Zijn oorspronkelijke naam luidde Michelangelo Merisi. Caravaggio's schilderijen zijn geliefd bij homomannen vanwege hun zowel zinnelijke als gruwelijke als tedere afbeeldingen van het naakte mannenlichaam. Hij gaat in homokringen door voor homoman, en velen nemen de tijd om zijn schilderijen te bezichtigen als ze in Italië op vakantie zijn. In deze biografie wordt meteen bij aanvang nadrukkelijk gesteld dat het aannémelijk is dat Caravaggio seks had met mannen, maar dat het daarnaast zéker is dat hij seks had met vrouwen. Van een heuse grote liefde in een of andere richting wordt geen kond gedaan. De conclusie mag dan ook getrokken worden dat het boek niet uitgebreid zal gaan over Caravaggio's homoseksualiteit in verhouding tot zijn wijze van verbeelding van het mannenlichaam. Caravaggio's schilderijen, waarvan zo'n tachtig reproducties in dit boek zijn opgenomen zijn imponerend, ook voor wie weinig van kunst weet. Graham-Dixon legt uit hoe Caravaggio brak met de strakke conventies van zijn tijd. In plaats van de door de kerk verplichte, mierzoete, religieuze voorstellingen - de beschuldiging van ketterij was altijd dichtbij - schilderde hij naar de natuur, met veel aandacht voor het lichamelijke, waarbij hij prozaïsche details benadrukte. Hij had een voorkeur voor de rauwe werkelijkheid en plaatste de Heiligen die hij schilderde er met vieze voeten middenin. Zijn talent, zo vertelt Graham-Dixon, wordt het duidelijkst als je zijn gebruik van licht en donker nader bekijkt. Rembrandt schijnt het van hem te hebben afgekeken. In dit omvangrijke boek worden alle belangrijke werken van Caravaggio in de tijdgeest van toen in Italië geplaatst zodat de lezer naast informatie over het leven en werk van de schilder veel te weten komt over het leven in de grote steden in het Italië van toen. Een leven dat gedomineerd werd door de kerk en waar de dood altijd op de loer lag. De pest had bijvoorbeeld al Caravaggio's mannelijke familieleden doen sterven toen hij een jaar of vijf was. Maar naast snel om zich heen grijpende ziekten, stapels doden in de straten, was het ook een tijd van moord, de doodstraf, vechten, opzettelijke verminking, verraad, bedrog en afgedwongen seks. Het maakte deel uit van het dagelijkse leven aan de zelfkant waar Caravaggio zoals veel kunstenaars uit die tijd vaak vertoefde. En Caravaggio zelf was bepaald ook geen lieverdje. Hij had een moeilijk, opvliegend en gewelddadig karakter. Hij was voor een groot deel autodidact, vanwege dit karakter dat hem snel in botsing bracht met iedereen die boven hem stond. Dat laatste heeft wellicht bijgedragen aan zijn ontwikkeling als vernieuwer. Hij werd niet geremd door aangeleerde technieken of conventies. Hij improviseerde, zo blijkt uit röntgenonderzoek, rechtstreeks op doek zonder eerst studies te maken van zijn onderwerp zoals gebruikelijk was. Graham-Dixon heeft een dikke pil afgeleverd waarin een hang naar volledigheid tot uiting komt. Mij boeide het niet overal, maar ik denk dat menigeen met een interesse voor kunst, geschiedenis, Italië en de Middeleeuwen met dit serieuze, gedegen, rijke boek aan zijn trekken zal komen. Zoals gezegd is de homorelevantie van de tekst is klein, maar van sommige reproducties daarentegen groot. Dus voor wie deze zomer naar Italië gaat: Caravaggio* (worth a detour). Voor wie niet via Rome gaat (Wikipedia-pagina over het werk van Caravaggio) >> Meer over Caravaggio uit de Ihlia-collectie: Caravaggio Homoklassieker. Jarman's uiterst persoonlijke interpretatie van het leven en werk van schilder Caravaggio.
|
