Koen Hilberdink: Hans Lodeizen, een biografie
|
................................................. //(AUTO)BIOGRAFIEËN// Koen Hilberdink Recensie: Connie van Gils .................................................
|
 |
Biografie van een jong gestorven dichter Een van de meest gestelde vragen bij het IHLIA is: heeft u informatie over de geschiedenis van de homoseksualiteit? Vaak zijn het middelbare scholieren of jongeren die met dit informatieverzoek komen. Tijdens het lezen van de biografie van over Hans Lodeizen overviel me regelmatig de gedachte hoe effectief het eigenlijk is via een persoonlijk levensverhaal kennis te nemen van een stukje geschiedenis van homoseksualiteit. Als leesvoer voor middelbare scholieren is de biografie van Hilberdink niet echt geschikt, te dik en te serieus, maar passages eruit of een verkorte versie zou veel verduidelijken over hoe het er in Nederland aan toe ging net na de Tweede Wereldoorlog. Homoseksualiteit werd gezien als een ernstige psychische afwijking en was bovendien strafbaar als de sekspartner een jongen onder de 21 jaar was. Wat die visie op homoseksualiteit betekende voor de levens van mensen in die tijd, maakt het levensverhaal van Lodeizen invoelbaar. Hans Lodeizen (1924-1950) was een gevoelige, creatieve, charmante jongen uit de hogere klasse, zijn vader was zakenman, zijn moeder was voor haar huwelijk een succesvol actrice. Op school en later aan de universiteit komt Hans niet tot goede prestaties, omdat het hem ontbreekt aan discipline. Hij doet alleen wat hij graag doet. Hij leest, schrijft, bestudeert mieren en die dingen doet hij met zijn volledige inzet en op een heel behoorlijk niveau. De rode draad in het leven van de dichter, die maar 25 jaar mocht worden, is zijn homoseksualiteit. Eerst zijn persoonlijke ontdekking die met veel zorg en schrik gepaard gaat. Dan het zoeken naar informatie die er vrijwel niet is, dan het zoeken naar gelijkgeaarde vrienden, dichters, schrijvers en hun werken. Er wordt aanpassing van hem verwacht, maar hij kan dat niet opbrengen. Hij doet wat zijn hart hem ingeeft en gaat op zoek naar liefde en seks. Zijn grote liefde en beste vriend Seldon kan hij tot zijn verdriet niet krijgen, volgens Lodeizen zelf omdat Seldon nog banger is dan hij. Als Lodeizen wordt betrapt op het hebben van seks met een jongen van 16 jaar wordt hij in de gevangenis gegooid. Een traumatische gebeurtenis die een onuitwisbare indruk op hem maakt. Er hangt hem bovendien nog een gevangenisstraf boven het hoofd van wel een jaar, maar de zaak wordt nooit behandeld. Naar alle waarschijnlijkheid heeft vader Lodeizen zijn invloedrijke vrienden gebruikt om de schande af te wentelen van de familie en Hans te beschermen. Een aardig staaltje klassenjustitie. Hans wordt naar de psychiater gestuurd die hem moet genezen van zijn homoseksualiteit. Heteroseksueel wordt hij daar niet van, maar de psychiater slaagt er wel in hem te helpen zijn leven en literaire werken beter op de rails te krijgen. Hans schrijft in die tijd veel gedichten. Niet lang voor zijn dood, hij zal sterven aan leukemie, wordt zijn dichtbundel Het innerlijk behang uitgegeven en lovend besproken. Zijn laatst geschreven gedichten werden destijds zeer opmerkelijk gevonden vanwege een geheel nieuwe bedachte vorm en stijl. In latere jaren heeft deze dichtvorm veel navolging gevonden. Opmerkelijk en vernieuwend zijn ze nu dus niet meer. Ze zijn juist heel leesbaar en vanwege hun ‘jonge’ thematiek zullen ze jongeren en zeker niet alleen jonge homo’s aanspreken. Dit terzijde, want het boek is natuurlijk in de eerste plaats bedoeld voor iedereen die in Lodeizen geïnteresseerd is. Het is een beetje aan de dikke kant, soms iets te degelijk, af en toe wat taai, maar het leest allengs vlotter en wordt almaar interessanter naarmate het verhaal vordert. Hilberdinks schetst met kennis van zaken een onvergetelijk beeld van zowel het persoonlijk leven van Lodeizen, als de literatuur van die tijd, als de sociaal/economische/politieke situatie en natuurlijk de verstikkende tijdgeest. |
