Ann David en Mips Meyntjens: Oud = Out: ervaringen van lesbische en biseksuele vrouwen, geboren voor 1945
|
................................................. //NON-FICTIE// Ann David en Mips Meyntjens Recensie: Connie van Gils .................................................
|
 |
Een lach en een traan Midden jaren ’90 is in België een aantal lesbische en biseksuele vrouwen, geboren tussen 1910 en 1940, door David en Meyntjens geïnterviewd met de bedoeling de eigen lesbische geschiedenis vast te leggen. Het unieke, authentieke materiaal dat deze gesprekken opleverde, mondde uit in een plan om er een boek van te maken. Zo ver is het destijds niet gekomen, er kwam te veel bij kijken. Besloten is om het materiaal bij het Fonds Suze Daniel, het homo/lesbisch archief en documentatiecentrum van België onder te brengen. Omwille van de grote waarde van deze persoonlijke getuigenissen heeft het Fonds Suze Daniel in 2008 het voorstel gedaan alsnog tot publicatie over te gaan. Er werden donateurs gevonden, het materiaal werd opnieuw bekeken en kundig geredigeerd en het gevolg is een boek met een lach en een traan, een boek als een levenslied. Het begint met een bronnenanalyse waarbij de vrouwen worden ingedeeld in sociale klasse (met inbegrip van religie en politieke overtuiging ouders), soort jeugd, zoektocht naar liefde, en rolpatronen (echte lesbiennes, tweetaligen, jules en wuvetje-wuvetjes). Dit is een buitengewoon interessant stukje geworden waarbij het persoonlijke verhaal in een sociaal-historisch kader wordt geplaatst waarin párels van citaten zijn opgenomen. Ook de frictie tussen lesbische vrouwen en feministen komt aan de orde. Het tweede gedeelte bestaat uit een soepele weergave van de interviews. De auteurs zijn zo respectvol omgegaan met wat de vrouwen hebben gezegd over allerlei delicate kwesties dat de eigenheid van de geïnterviewden volledig intact is gebleven. De teksten hebben de sociale klasse, het temperament, de opleiding, opvattingen, humor en bitterheid van de vrouwen behouden, waardoor je het idee krijgt dat je werkelijk een mens leert kennen. Uit de levensverhalen blijkt dat veel vrouwen uit die tijd in het diepste geheim een relatie met elkaar onderhielden, soms een leven lang. Deze vrouwen waren altijd samen en kenden geen andere lesbische vrouwen. De rest van de wereld wist van niets, dus was het leven dat ze samen leidden zeer eenzaam. Om niet te spreken van de gevolgen als een van de twee overleed of als het op een scheiding aankwam. Wie kon het verdriet en de boosheid ooit begrijpen? Een soms verstikkend leven was het, opgesloten in de liefde. In de loop der tijd verbetert dit wel iets. Bijzonder aan de verhalen is dat nergens de geijkte, wat voorspelbare praatjes worden opgediend. Deze vrouwen zijn pionier geweest. Ze hadden geen informatie over de vrouwenliefde, kenden geen boeken, geen bars, hoorden niet bij een subgroep. Televisie was er nog niet. Hun eigen leven is wat ze kennen en weten en daarover vertellen ze, en Christus, wat is dat mooi om te lezen. Niet zo lang geleden was Claudia Woody van IBM, voorzitter van de IBM glbt-group worldwide, bij IHLIA om te spreken over 'lesbian empowerment' op het werk. Onderwerpen waarover ze sprak waren onder andere de hoeveelheid energie die het kost om je privéleven geheim te houden. Om nooit mee te kunnen praten met je collega’s over wat je in het weekend met je vriendin gedaan hebt, om altijd op je woorden te moeten letten, op je hoede te moeten zijn. Iets anders wat ze opmerkte was, en dat deed me glimlachen omdat ik ook zo’n collega heb gehad, dat sommige lesbische vrouwen dénken dat ze veilig in de kast zitten, omdat ze het tegen niemand zéggen. Echter, door hun haardracht en kleding, manier van praten, type in het algemeen, en de vage verhalen, weet echt iedereen het. Alle werknemers spelen het spelletje mee om hun collega te behoeden voor gezichtsverlies en zuchtten af en toe tot elkaar: "Gaat ze nou nog eens uit de kast komen, of hoe zit dat?" Dat laatste bleek ook vroeger al wel voor te komen. Mensen zijn niet achterlijk. Als door omstandigheden of achterklap de geaardheid alsnog bekend werd en de schrik groot was, zeiden de collega’s bijvoorbeeld gemoedelijk: "O, dat wisten we al lang." In ieder geval is het vermoeden vaak daar. Even door de zure appel heen bijten en openheid van zaken geven, lijkt in zo’n geval toch beter. Maar zoals een van de geïnterviewden, Louise, geboren in 1920, zegt: "Jullie vragen of ik niet een hoge prijs hebt betaald voor mijn verdoken lesbisch leven. Ik vind het niet. Het verborgen leven is volgens mij heel stimulerend: de prikkeling, de charme, de uitdaging. Volgens mij betalen wij als lesbiennes altijd een prijs. Vroeger betaalden wij een prijs, maar nu toch nog? We worden niet werkelijk, niet echt helemaal aanvaard." Tot slot nog een dringende raad van d'oude dames: "Meisjes, zorg dat je financieel je zaken op orde hebt!" |
