Bert Gasenbeek: Rob Tielman: een begeesterd humanist, teksten van en over Rob Tielman
 |
Rob Tielman : een begeesterd humanist, teksten van en over Rob Tielman Humanistisch Erfgoed 12 Humanistisch Archief ISBN: 9067282482 Breda: Papieren Tijger, 2010 Recensie: Connie van Gils |
Maar wat doen we dan met duistere krachten?
Rob Tielman kennen we bij IHLIA als een homoman, een wetenschapper die een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de emancipatie van homoseksuelen. Hij heeft bijvoorbeeld de geschiedenis van homoseksualiteit in Nederland in kaart gebracht in zijn boek Homoseksualiteit in Nederland: studie van een emancipatiebeweging (Meppel: Boom), dat helaas al weer van 1982 dateert en nodig aangevuld moet worden met o.a. de aidscrisis, het homohuwelijk, adoptie, lesbisch moederschap en de positie van islamitische homo’s en lesbo’s in Nederland. Ook zijn er enkele nieuwe inzichten op het gebied van de homovervolging in Nederland.
Homoseksualiteit in Nederland wordt nog regelmatig geraadpleegd bij IHLIA, vooral door scholieren die iets willen weten over hun eigen geschiedenis.Het boek is in eerste instantie verschenen als proefschrift onder de titel: De geschiedenis van de homo/lesbische beweging, de vervolging van homoseksuelen en het verzet daartegen, de homosubcultuur en de leefwereld van homoseksuelen in Nederland (RUU, 1982). Dat is nog eens een titel waar je wat aan hebt.
Naast dit belangwekkende werk heeft Tielman in allerhande publicaties aids en homorechten-wereldwijd beschreven.
Ik was eigenlijk in de veronderstelling dat Tielman van ons alleen was, maar uit Rob Tielman, een begeesterd humanist blijkt dat zijn specifieke strijd voor homo-emancipatie een kleiner onderdeel is van een groter geheel. Tielman heeft enorm aan de weg getimmerd als bestuurslid van het Humanistisch Verbond, met veel aandacht voor zaken als zelfbeschikking, onderwijs en vrouwen- en mannenemancipatie. In Rob Tielman zijn de belangrijkste publicaties van zijn hand over deze onderwerpen opgenomen.
Specifiek over homoseksualiteit gaan de volgende bijdragen, helemaal achterin:
- Nawoord: homoseksualiteit in Nederland (1982)
- Dutch Gay Emancipation: History (1911-1986) (1987)
- Leven met AIDS (1988)
- Een humanistische visie op het meerderhedenvraagstuk (1991)
- Homosexual Rights: Why Humanism Cares (1997)
- Burgemeester Dales Lezing (2000)
- Homoseksualiteit als toetssteen: islam, christendom en humanisme onderling vergeleken (2008)
Net zoals de titel van zijn proefschrift, zeggen ook hier de titels afdoende waar de stukken over gaan.
Als je her en der wat leest in dit lijvige boek, kun je niet anders dan constateren dat humanisme prachtig is. Maar als het dan een beetje bezinkt, denk je onwillekeurig: maar wat doen we nu met duistere krachten? Al die menselijke eigenschappen als het verlangen naar meer status dan een ander, hebzucht, machtswellust, jaloezie, roedelvorming, misdaad, waanzin en magie? Is humanisme niet meer iets voor redelijke, verstandige, volwassen en aardige mensen en, zo ja, bestaan die dan? Dit allemaal zei ik op een zondagmiddag tegen de visite terwijl ik hen het boek liet zien. Het is vast niet nieuw, het zijn geen bar originele gedachten, maar ik had ze nu eenmaal en deelde ze.
"Inderdaad, humanisme is meer iets voor heiligen," bevestigde onze vriend M., socioloog, grif.
"Humanisme, is humanisme niet een beetje saai, al met al?" vroeg N. onze jonge Chinese vriendin, literatuurwetenschapper, terwijl ze nog een slokje thee nam.
Leuke discussie ontstond er vervolgens over homoseksualiteit, politiek, maatschappij (en Marokkaanse jongens...) met veel respect voor elkaars mening. Dat is misschien waar dit boek aan bij kan dragen. Aan het samen bedenken wat humanisme ons te bieden heeft als het gaat om onderwerpen als seksuele en culturele diversiteit, onderwijs, mensenrechten, godsdienst en politiek aan de ene kant, en de mens met al zijn goede en slechte eigenschappen aan de andere kant. En hoe kritisch je er ook naar kijkt, hoe je het ook ontleedt, het humanistische gedachtegoed behoudt iets sympathieks en waardigs.