.................................................

//NON-FICTIE//
Sexual Fluidity: understanding women’s love and desire

Lisa M. Diamond
Cambridge, MS: Harvard University Press, 2008
ISBN: 0647026247

Recensie: Connie van Gils

.................................................

La donna e mobile: de vrouw is wispelturig*

"Lesbian until graduation (LUG)"
"Ik ben 100 % lesbisch maar toevallig verliefd geworden op die ene man (of andersom)"
"Ik hou van de persoon, het geslacht maakt mij niet uit"
"Ik ben stapelverliefd, toch heb ik geen behoefte aan seks"
"Het gebeurde gewoon"
"Ik kan me aangetrokken voelen tot zowel mannen als vrouwen, maar ik noem mezelf niet biseksueel"
"Ik wou maar dat ik lesbisch wás, dan trouwde ik met mijn beste vriendin"
"Ik wil mezelf geen etiket opplakken"

Zomaar wat uitspraken die velen van ons bekend zullen voorkomen. Al uit onderzoeken in de zeventiger jaren naar seksueel gedrag, verlangen en identiteit bleken de uitkomsten van een aanzienlijk aantal vrouwen tamelijk onvoorspelbaar te zijn. Ook uit latere onderzoeken kwam steeds een groep vrouwen naar voren wier gedragingen en uitlatingen zich niet hielden aan de verwachtingen van de onderzoekers. De resultaten van deze groep werden afgedaan als ruis en hebben eerder niet geleid tot gericht onderzoek.
Lisa M. Diamond, Associate Professor of Psychology and Gender Studies aan de Universiteit van Utah, raakte geïntrigeerd door deze ruis. Ze heeft daarom tien jaar lang onderzoek gedaan naar de seksuele identiteitsbeleving in verhouding tot de seksuele en romantische verlangens en gedragingen van een groep van honderd jonge vrouwen. Deze vrouwen noemden zichzelf bij aanvang van de studie heteroseksueel, lesbisch, biseksueel of zonder etiket (unlabeled). 

De conclusie van dit onderzoek is dat verlangen, seksualiteit en seksuele gerichtheid bij veel vrouwen gedurende hun leven kunnen veranderen, dat deze als het ware vloeibaar zijn in plaats van vast. Vrouwen blijken meer dan mannen gevoelig voor de omstandigheden en situatie waarin ze verkeren en vooral ook voor de personen die ze in hun leven ontmoetten met wie ze een intieme band opbouwen.

Een behoorlijk aantal van de vrouwen dat meedeed aan het onderzoek herdefinieerde haar seksuele identiteit in de loop der jaren. Niet omdat deze vrouwen eerder in een overgangsfase waren, maar omdat ze ervaren hadden dat ze meer mogelijkheden in zich meedroegen dan ze altijd verondersteld hadden. Het is dus niet vreemd dat de ‘unlabeled’ geaardheid in de loop der tijd nogal eens gekozen werd. Anderen herdefinieerde hun geaardheid niet, hoewel gevoel en gedrag daar zeker wel aanleiding toe gaf, zowel in bredere als engere zin. Ze vonden niet dat hun diepere geaardheid die ze ervoeren als wezenseigen, veranderde door een eenmalige verliefdheid op iemand van het andere dan wel eigen geslacht of juist door het verdwijnen van een bepaalde seksuele belangstelling. Dat was immers waarschijnlijk allemaal maar tijdelijk.

De conclusie van dit boek is niet dat alle vrouwen biseksueel zijn of volgens Diamond ‘non exclusive’: waarmee ze ‘niet exclusief heteroseksueel of lesbisch’ bedoelt. Diamond heeft het niet zo op het woord biseksueel omdat iedereen daar iets anders onder verstaat en er vaak mee aan de haal wordt gegaan. Biseksualiteit is een term die bij velen associaties oproept die de vrouw in kwestie helemaal niet bedoelt of herkent: promiscuïteit, oneerlijkheid, gehechtheid aan maatschappelijke privileges, een overgangsfase, fifty/fifty aantrekkingskracht, dol op trio’s, bindingsangst en onvolwassenheid (of je een emmer leeggooit).

De conclusie van dit boek is óók niet dat seksuele gerichtheid bij vrouwen sowieso niet aanwezig is.

De conclusie is wel dat er bij veel vrouwen potentie tot verandering aanwezig is, al naar gelang de veranderingen in het leven van die vrouw. Dit heeft trouwens weer niets te maken heeft met een wíl tot verandering. Het is geen kwestie van maakbare seksualiteit of gerichtheid.

Diamond pleit naar aanleiding van haar bevindingen voor een ander wetenschappelijk model om seksualiteit bij vrouwen weer te geven, namelijk een dynamisch model in plaats van een statisch model.

Sexual fluidity is een absolute aanrader voor iedereen die zich niet helemaal thuis voelt in het hokje hetero, lesbisch of biseksueel en daarnaast een must voor iedere zichzelf respecterende therapeut of seksuoloog in Nederland.

Het boek is (in aanmerking genomen dat het een beschrijving is van een wetenschappelijk onderzoek) vlot en toegankelijk geschreven, hoewel het Engels niet overal even gemakkelijk is. Alle facetten van seksuele vloeibaarheid komen, overzichtelijk gerangschikt, aan bod. De stukjes interview waarmee de tekst is gelardeerd, zijn puntig, leuk en leerzaam en met veel zorg uitgekozen. Het zijn de kersen op het ijsje.

Toch leuk dat ik besta, zo’n gevoel kreeg ik tijdens het lezen. Dankzij Diamond ben ik - en met mij vele vrouwen - nu eindelijk geen ruis meer. Jammer dat er nog geen mooie en precieze Nederlandse woorden zijn gevonden voor de termen sexual fluidity, non-exclusive en unlabeled. Iemand een goede suggestie?

Sexual fluidity was een van de finalisten voor de Lambda Award 2009 voor de categorie bisexual.

* Naar de titel van de gelijknamige Opera van Verdi.