Omschrijving

Foto-expositie over de diepgevoelde persoonlijke overtuiging van transgenders dat hun genderidentiteit niet overeenkomt met het bij de geboorte vastgestelde geslacht

IHLIA’s nieuwe expositie Inside Out vertelt het verhaal van Robin, die de transitie van meisje naar jongen onderging. 

Özden Karababa, de fotografe:

“Ik ken Robin nu zeven jaar, net zolang als ik in Nederland woon. Toen ik haar ontmoette, leek ze mij een gewoon meisje van 11 jaar oud. Maar nog geen jaar later hoorde ik dat ze heel erg gepest werd op school omdat veel kinderen haar een buitenbeentje vonden. Ze ging naar een andere school, maar dat was niet onmiddellijk een verbetering, ze ging problematisch gedrag vertonen, werd brutaal en ging drinken en roken.

Transformatie

Na veel praten werd voor iedereen duidelijk dat Robin vond dat haar genderidentiteit niet overeenkwam met het bij haar geboorte vastgestelde geslacht. Uiteindelijk heeft ze haar ouders ervan overtuigd dat ze van geslacht wilde veranderen.

Ik raakte geïnteresseerd omdat de transformatie van een meisjeslichaam naar een jongenslichaam voor mij een onbekend fenomeen was. Maar nu weet ik dat het in ieders omgeving kan gebeuren, in ieders familie, en zonder directe aanleiding. Daarnaast vond ik het onderwerp ‘pesten’ belangrijk. Zelfs in het tolerante Nederland worden dagelijks veel kinderen en volwassen mensen gepest vanwege hun anders zijn. Deze twee onderwerpen vormden mijn motief om dit documentair foto-project te realiseren en daarmee deze zaken aan de orde te stellen.

Proces

De uiteindelijke vorm van mijn project is het resultaat van drie jaar werk. Ik heb Robin gevolgd in het ziekenhuis, op school, in de gym, thuis en op het werk. Ik heb interviews gedaan met vrienden en met familieleden van meerdere generaties. Aan de hand van foto’s en interviews wil ik de transformatie van Robin van meisje naar jongen in beeld brengen en inzicht geven in het complete proces van geslachtsverandering. Hiermee wil ik een bijdrage leveren aan de maatschappelijke acceptatie van dit ‘fenomeen’.”

Als mijn project een paar mensen van gedrag kan laten veranderen, is het voor mij al geslaagd.

Özden Karababa

 

Op het IHLIA-plein vind je twee levensgrote foto’s van een jongen en een meisje waar je een foto van kunt maken met je eigen gezicht. Welke rol past het beste bij jou? Stuur je foto naar de Facebookpagina van het Inside Out Foto Project.

Inside Out_fotomoment

Donderdag 5 november, 17:30 uur. Veel vrolijk geroezemoes. Het IHLIA-plein staat al vol met vrienden, klasgenoten en familie van Robin en andere geïnteresseerden. Ze zijn in groten getale afgekomen op de opening van Inside Out.

Robin is het stoere onderwerp van Özden Karababa’s foto-expositie die het verhaal vertelt van zijn transitie van meisje naar jongen. Het is een ontroerend portret geworden van een gewone jongen die met de foto’s en zijn eigen teksten zijn bijzondere verhaal met de buitenwereld deelt. IHLIA is dan ook trots dat de foto’s hier hangen.

Zichtbaarheid

Transgenders zijn een actueel onderwerp. Zo is onlangs nog een onderzoek van Transgender Netwerk Nederland (TNN) uitgekomen waaruit blijkt dat hoe meer wordt opgemerkt dat iemand een transgenderpersoon is, hoe meer geweld hij of zij ondervindt. Van de 351 respondenten ondervindt een derde op zijn minst maandelijks een belediging. En in de afgelopen 12 maanden heeft 43% ten minste één gewelddadig incident meegemaakt.

Alarmerende cijfers waar een organisatie als TransAmsterdam wat tegen wil doen. Voorzitter Yvo Manuel Vas Dias die bij de opening aanwezig was, wil dit doen door de beeldvorming rondom transgenders te verbeteren met behulp van kunst en cultuur. “Door zichtbaarheid laten we zien dat we onderdeel zijn van de samenleving.”

Emancipatie

Maar zoals uit het rapport van TNN blijkt is dat zichtbaarheid helaas soms een negatief effect heeft. Aan de hand van het voorbeeld van transmannen laat Yvo Manuel juist het belang zien om deze stem te laten horen.

Het komt volgens hem nog te vaak voor dat transgenders worden geassocieerd met transvrouwen. Dit heeft tot gevolg dat transmannen vaak onzichtbaar en onopvallend onderdeel zijn van de samenleving. Behalve dat “je minder opvalt” en daardoor “minder wordt lastig gevallen”, kan het ook leiden tot grappige momenten, zoals Yvo Manuel een tijdje terug ondervond tijdens een transgenderavond. Op deze bijeenkomst waren hoofdzakelijk cross dressers en transseksuele vrouwen aanwezig. “Het was een gezellige avond, maar op een gegeven moment werd aan mij gevraagd wanneer ik mij zou omkleden.”

Hij moest er wel om lachen, “want hoe onzichtbaar kun je als transman zijn?” Hoewel hij het als een groot compliment beschouwt, creëer je hierdoor wel “onwetendheid en onbegrip en ontwikkel je geen rolmodellen.” En deze zijn juist nodig voor de “emancipatie van transjongens en –mannen.” Want zo wordt duidelijk dat er ook mannen zijn met een andere gendergeschiedenis.

Cover

Gelukkig worden ze langzaam wel meer zichtbaar in de media en de literatuur. Voorbeelden zijn Maxim Februari en Jake Graf die als eerste transman op de cover van gay lifestyleblad QX stond. In het Amsterdam Museum is er nu de tentoonstelling Transmission waar verschillende transmannen hun verhaal vertellen via een audiotour. En nu is er dus ook de fotoreportage van Özden. Yvo Manuel wil daarom Robin ook bedanken voor zijn openheid.

Özden wil met dit project de transgenders in het zonnetje wil zetten en een bijdrage leveren aan de acceptatie van deze groep. Ook wil ze meer informatie geven en vooroordelen wegnemen, want volgens haar denken veel mensen bij transgenders aan extreme mensen met dito leefstijlen. “Ik streef ernaar om het te laten vervolgen met een boek, lezingen en discussiebijeenkomsten. En ik ben bezig met een lesbrief voor in het onderwijs. Deze tentoonstelling is een begin van de reis. 

Michel Otten