IHLIA LGBT Heritage

About IHLIA LGBT Heritage

This author has not yet filled in any details.
So far IHLIA LGBT Heritage has created 273 blog entries.

april 2018

PINKoriginals presenteren eendaagsfestival: Nothing Changes, Everything Moves

2019-01-03T13:45:34+00:00

Aansluitend op IDAHOT Day organiseren we op 18 mei 2018 een festival voor en door jongeren.

Inspiratie uit het archief

Deelnemers aan het festival spiegelen zich aan de ‘butch-femme’-cultuur uit de jaren 40-60 van de vorige eeuw. Een tijd waarin LB-vrouwen* en trans*personen alleen in de beslotenheid van de eigen cafés zichzelf konden zijn. Lees het hoofdstuk Subcultuur, Stijlmiddelen en Omgangsvormen uit het onderzoeksverslag van Sacha Wijmer en Anja van Kooten Niekerk, dat in 1984 verscheen onder de titel Verkeerde vriendschap. Hierin wordt de praktijk van het lesbisch leven in de jaren 40-60 heel mooi beschreven, gedistilleerd uit diepte-interviews met betrokken vrouwen.

Dagprogramma voor studenten mbo

Dit eendaagse festival bestaat uit twee delen. Het eerste deel is een dagprogramma waarbij we mbo-studenten van de opleiding Media en Vormgeving uitdagen om te reageren op de lhbt-emancipatiegeschiedenis met voorbeelden van nu. De studenten bereiden de dag voor op school, met inhoudelijke discussie. Op het festival zelf wonen ze een voorstelling bij van LGBT Youth Performance Initiative Amsterdam: Mens label je niet (amateurs olv Marlieke Burghouts en Leila Lohman) en nemen zij deel aan verschillende creatieve workshops.

Avondprogramma voor geïnteresseerden

Voor het tweede deel (18.00 – 20.30 uur) zijn verschillende lhbt+-jongerenorganisaties uitgenodigd. De avond staat ook open voor andere geïnteresseerden. Zij krijgen dezelfde voorstelling te zien en de presentatie van de resultaten van het dagprogramma. Het thema voor het nagesprek is: veilige plekken voor lhbt+-jongeren blijven nodig…

Moderator Kristiane van de Vijver

18.00 Inloop en expositie
19.00 Voorstelling ‘Mens label je niet’
Aansluitend nagesprek thema ’veilige ontmoetingsplekken blijven nodig..’
Presentatie van de resultaten van het dagprogramma
20.30 Einde
Borrel

Locatie: Theater en hal OBA, 7e verdieping
Oosterdokskade 143
1011 DL Amsterdam

Meld je aan voor het avondprogramma

Wil je bij deze avond aanwezig zijn?  Dat kan! Meld je hier aan.

Foto Café Vivelavie, Amsterdam 1989 (gemaakt door Marian Bakker)
PINKoriginals presenteren eendaagsfestival: Nothing Changes, Everything Moves2019-01-03T13:45:34+00:00

maart 2018

Nieuw in de collectie: Liber Amicorum voor Marita Keilson-Lauritz

2018-03-29T10:58:49+00:00

Bij uitgeverij Männerschwarm in Hamburg is in maart 2018 een Liber Amicorum voor Marita Keilson-Lauritz verschenen onder de titel Unter Männern met daarin 18 bijdragen van homowetenschappers uit Duitsland, Nederland en Oostenrijk, met name over de Duitse homogeschiedenis en -literatuur.

Marita Keilson-Lauritz werd in 1935 geboren, studeerde in Amsterdam en sloot haar studie af met de scriptie Von der Liebe die Freundschaft heisst: zur Homoerotik im Werk Stefan Georges (Verlag rosa Winkel, 1987) en promoveerde op Die Geschichte der eigenen Geschichte : Literatur und Literaturkritik in den Anfängen der Schwulenbewegung am Beispiel des Jahrbuchs für sexuelle Zwischenstufen und der Zeitschrift Der Eigene (Verlag rosa Winkel, 1997.)

Zij heeft vele publicaties op haar naam staan over homogeschiedenis en -literatuur, schreef ook artikelen voor het tijdschrift Homologie en heeft ook in het bestuur van Homodok gezeten.

 
Unter Männern: Freundschaftsgabe für Marita Keilson-Lauritz
Herausgegeben von Florian Mildenberger.
Hamburg : Männerschwarm, 2018. – 303 p.
(Bibliothek Rosa Winkel, Sonderreihe: Wissenschaft ; 1).

 

Meer informatie over het boek en hoe je het kunt bestellen vind je hier

Nieuw in de collectie: Liber Amicorum voor Marita Keilson-Lauritz2018-03-29T10:58:49+00:00

Oud-IHLIA-stagiair Sam over 1978: hoe zag (lhbt+-)Nederland en de wereld eruit?

2018-03-15T15:33:59+00:00

Het afgelopen halfjaar heeft stagiair Sam voor IHLIA onderzoek gedaan naar het jaar 1978 (het jaar waarin IHLIA, toen nog Homodok, werd opgericht).

IHLIA wilde graag weten hoe Nederland, en de wereld, eruitzagen in dat jaar, zowel op het vlak van lhbt+ als meer algemenere zaken, zoals politiek. Dit is natuurlijk een flinke opdracht, dus om het behapbaar te maken heeft hij een splitsing gemaakt tussen vier onderdelen:

  • Nederland algemeen;
  • De wereld algemeen;
  • Nederland en lhbt+;
  • De wereld en lhbt+.

Lees zijn bevindingen in een samenvatting van zijn thesis.

Het hele onderzoeksverslag is uiteraard bij IHLIA beschikbaar.

Oud-IHLIA-stagiair Sam over 1978: hoe zag (lhbt+-)Nederland en de wereld eruit?2018-03-15T15:33:59+00:00

februari 2018

Vanaf 22 maart: De schaamte voorbij: lesbische zinnen tentoongesteld

2018-02-20T09:23:09+00:00

IHLIA opent op 22 maart 2018 de expositie De schaamte voorbij: lesbische zinnen tentoongesteld. De schaamte voorbij toont de roerige geschiedenis van hartstocht tussen vrouwen in de literatuur uit de twintigste eeuw. Deze geschiedenis begint rond 1900 met onbeantwoord verlangen, waarna vanaf de jaren zestig seksualiteit tussen vrouwen commercieel wordt geëxploiteerd in pornografische pockets en zogenaamde voorlichtingsboekjes voor mannen.

In 1976 neemt Anja Meulenbelt het heft in handen met haar boek De Schaamte voorbij. Deze bestseller effent de weg voor een literaire en emancipatoire stroming in de jaren tachtig en negentig waarin liefde tussen lesbische vrouwen hartstochtelijk wordt gevierd.

De schaamte voorbij: lesbische zinnen tentoongesteld sluit aan bij de tentoonstelling Porno op papier. Taboe en tolerantie door de eeuwen heen in Museum Meermanno in Den Haag. Te bezichtigen vanaf 22 maart (18+).

Tegelijk met deze exposities verschijnt bij Uitgeverij Van Oorschot het overzichtswerk Onder de toonbank. Pornografie en Erotica in de Nederlanden met daarin opgenomen: Onbeantwoord, geëxploiteerd, gevierd: lesbische liefde in de twintigste eeuw door Connie van Gils en Weinig windt zo op tot lust en veroordeling. Homo-erotiek en –pornografie in Nederland van nul tot nu door Theo van Os.

Vanaf 22 maart: De schaamte voorbij: lesbische zinnen tentoongesteld2018-02-20T09:23:09+00:00

Laatste lhbti-researchnieuws op een rij

2019-01-03T13:45:34+00:00

Een kort overzicht van het laatste lhbti-researchnieuws

Boek Transgender in Nederland; een buitengewone geschiedenis

Deze week is een boek verschenen waarin historicus Alex Bakker voor het eerst de geschiedenis van transgenders beschrijft. Ook laat hij hen daarin uitgebreid aan het woord.

Artikel Historiek over Transgender in Nederland

Naar aanleiding van het boek is op Historiek al een deel van de inleiding van Transgender in Nederland te lezen. ‘De eerste transgenderoperatie vond waarschijnlijk al plaats in 1912.’

Promotie Phoebe Mbasalaki

Phoebe Mbasalaki is gepromoveerd op haar onderzoek naar levenservaringen van zwarte vrouwen in intieme relaties met andere vrouwen in Zuid-Afrikaanse townships.

15 maart: Lezing Homoseksuelen in verzet

Bij de aanslag op het Amsterdamse bevolkingsregister in maart 1943 waren veel homoseksuelen betrokken. Ze kregen weinig aandacht in de geschiedschrijving en de naoorlogse pers.

Meer lhbti research

 

Laatste lhbti-researchnieuws op een rij2019-01-03T13:45:34+00:00

januari 2018

Geslaagde nieuwjaarsreceptie Vrienden van IHLIA

2018-01-08T15:12:48+00:00

De nieuwjaarsreceptie van de Vrienden van IHLIA (VvI) op donderdag 4 januari jl. werd goed bezocht. Ruim vijfentwintig vrienden en belangstellenden kwamen naar de derde verdieping van de OBA toe om met elkaar het glas op het nieuwe jaar te heffen en te horen wat IHLIA het komende jaar gaat doen.

Zoals VvI-voorzitter Josee Rothuizen het in haar toespraak uitdrukte is de VvI alle vrienden dankbaar voor hun voortdurende steun en bijdragen aan IHLIA. Zij hebben ook in het afgelopen jaar IHLIA-exposities mede mogelijk gemaakt, zoals Een jurk zegt meer dan 1000 woorden en Monument van Trots, ingericht om 30 jaar homomonument te gedenken. Financiële steun als donateur is onontbeerlijk. Maar dat geldt evenzeer voor betrokkenheid en het besef dat het belangrijk is om wat ons gezamenlijk bindt te bewaren en door te geven.

IHLIA-directeur Lonneke van den Hoonaard dankte de Vrienden van IHLIA voor hun steun. Zij gaf een doorkijkje naar de komende periode. Het toekennen van een hogere subsidie door het ministerie van OCW is aan de ene kant een mooie opsteker voor het belang dat zij hecht aan het instandhouden en beschikbaar stellen van het lhbti-erfgoed en erkenning van de cruciale rol van IHLIA hierin. Tegelijkertijd schept het de verplichting om nog nadrukkelijker te werken aan grotere bekendheid van wat IHLIA allemaal te bieden heeft. En dat is heel veel weten wij allemaal.

Ook het werk van IHLIA steunen? Word Vriend!

Wanneer je volgend jaar ook met ons wil proosten op het nieuwe jaar en wilt terugblikken op 2018 waarin je een belangrijke bijdrage hebt geleverd aan het instandhouden van het lhbti-erfgoed en bent uitgenodigd voor diverse exclusieve Vrienden-activiteiten, word dan Vriend van IHLIA en schrijf je in!

Geslaagde nieuwjaarsreceptie Vrienden van IHLIA2018-01-08T15:12:48+00:00

december 2017

De door IHLIA ontwikkelde Homosaurus gaat internationaal

2017-12-22T12:04:49+00:00

Eind november 2017 heeft Jack van der Wel, IHLIA’s Hoofd Collectie en Informatiedienstverlening, een presentatie gegeven over de door IHLIA ontwikkelde Homosaurus op de ‘Queer Search’-conferentie in Berlijn.

Op deze tweedaagse conferentie werd door lhbt-archieven uit Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland en Nederland gediscussieerd over nauwere samenwerking in de toekomst en betere online zichtbaarheid van de diverse collecties. Onderzocht gaat worden of een in het Duits vertaalde verkorte versie van de Homosaurus met uitsluitend lhbt-termen gebruikt kan worden als zoekinstrument bij het ontsluiten van de collecties.

Deze verkorte versie van de Homosaurus wordt ontwikkeld in samenwerking met diverse Amerikaanse lhbt-archieven.

Optimale onderwerpsontsluiting

De Homosaurus is de door IHLIA ontwikkelde thesaurus voor optimale onderwerpsontsluiting met specifieke zoektermen op het terrein van lhbt-onderwerpen. De Homosaurus is zowel in het Nederlands als het Engels geïmplementeerd. In de IHLIA-zoekmachine kun je alle materiaalsoorten tegelijkertijd doorzoeken en krijg je de mogelijkheid om af te bakenen. Uniek is dat als hulpmiddel bij het zoeken met de Homosaurus de hiërarchische relaties worden gevisualiseerd.

Meer weten over de Homosaurus en daarmee ook over een stukje ontstaansgeschiedenis van IHLIA? Lees het verhaal Van schoenendoos tot Homosaurus van Jack van der Wel.

De door IHLIA ontwikkelde Homosaurus gaat internationaal2017-12-22T12:04:49+00:00

Vanaf januari nieuwe IHLIA-expositie: Princesses of Sheba at Night

2018-01-05T13:19:01+00:00

Vanaf 11 januari is bij IHLIA een bijzondere foto-expositie te zien over zes jonge homoseksuelen in Marseille.

Deze selectie van portretten is het eerste deel uit het documentaire fotoproject Lotheidoscope. Princesses of Sheba at Night vertelt het verhaal van zes jonge homoseksuelen in Marseille. Ieder heeft zijn eigen bijzondere verhaal, maar zij vinden elkaar in het gemeenschappelijke verlangen om zich als homoseksueel en cross dresser te uiten, zonder het verbale en lichamelijke geweld waarmee ze afzonderlijk wel te maken krijgen.

Dus komen ze ’s nachts bij elkaar en maken zich klaar om uit te gaan. Prachtig aangekleed en op hun high heels flaneren ‘the girls’ – zoals ze zichzelf noemen – als prinsessen door de straten van Marseille. Samen voelen ze zich sterker en moediger en maken hun droom waar. Van de groep van twaalf, waar de zes deel van uitmaken, komen de meeste uit Maghreb-landen. Sommigen van hen groeiden op in Frankrijk, maar allemaal hebben ze een moslimachtergrond.

Deze moedige jonge mensen kiezen ervoor om in deze fotoserie hun mannelijke en vrouwelijke identiteiten te laten zien. Zij vertellen hun verhaal met trots, zachtheid en eerlijkheid; zij delen hun leven, hun angsten en plezier, hun verlangens en hun dromen voor de toekomst.

Voor het project Lotheidoscope maakt fotograaf Jean-Christophe Husson de foto’s en verzorgt zijn vrouw Delphine Gubert de teksten. Het koppel is afwisselend in Parijs en Amsterdam werkzaam.

Vanaf januari nieuwe IHLIA-expositie: Princesses of Sheba at Night2018-01-05T13:19:01+00:00

november 2017

Een middag met Theo Stokkink

2017-11-30T14:12:16+00:00

Zondagmiddag 19 november organiseerde IHLIA LGBT Heritage, in samenwerking  met Theo Stokkink, een indrukwekkende boekpresentatie van zijn nieuwste boek Zwijgplicht.

Voor de totstandkoming van deze historische familieroman raadpleegde Theo het archief van IHLIA. Een van de hoofdthema’s in dit boek betreft namelijk het artikel 248-bis van het Wetboek van Strafrecht en de gevolgen daarvan.

Tegen de achtergrond van de Belgische vluchtelingencrisis tijdens WO I vertelt hij het verhaal van een homoseksuele kandidaat-notaris die in het Amsterdamse homoleven van die tijd te maken krijgt met het dan net aangenomen wetsartikel.

Forum

Voor deze gelegenheid had de schrijver een forum samengesteld dat bestond uit: Anna Tijsseling (studie homovervolging tijdens en na WO II), Coos Huijsen (eerste politicus ter wereld die uit de kast kwam), Gert Hekma (oud-docent homostudies) en John Welbergen (ervaringsdeskundige mbt de gevolgen van artikel 248-bis).

Onder leiding van Jaap van Straaten (docent notariële opleidingen aan de UU) reageerden zij, elk vanuit hun eigen deskundigheid, op een viertal fragmenten die door Theo werden voorgelezen. Ieder fragment had een thema:

  1. Invoering van artikel 248bis in 1911
  2. Coming out
  3. Verleidingen en de maatschappelijke aanpassing: de schijnvertoning
  4. De verstrekkende gevolgen daarvan

Anna Tijsseling benadrukte dat er sprake is van een vooruitgang (“We staan op de schouders van onze voorgangers”) waarbij jongeren een coming out minder belangrijk lijken te vinden. Coos Huijsen en Gert Hekma bestreden dit: ook nu moeten lhbt’ers voldoen aan de sociale normen en rekening houden met het feit dat er in deze tijd er nog steeds niet voldoende ruimte is voor de diverse vormen van samenleven en seksualiteit.

John Welbergen vertelde een aangrijpend verhaal over zijn relatie met matroos ‘Kees’ die hem naderhand chanteerde en tenslotte aangaf bij de politie. Dankzij artikel 248-bis belandde John voor een jaar in de gevangenis.

Ontroerende familiegeschiedenis

Hoewel de middag dus vooral over artikel 248-bis ging, vertelde de schrijver dat het achtergrondverhaal, een baby die tijdens een boottocht van Antwerpen naar Rotterdam vermist raakt en opgroeit in Nederland, zijn eigen familiegeschiedenis betreft.

De vervlechting van beide verhalen maakt van deze geschiedenis een interessant en ontroerend boek dat na afloop terecht gretig aftrek vond onder de aanwezigen.

De gevarieerde middag werd volgens goed gebruik afgesloten met een signeersessie van Theo Stokkink en een geanimeerde borrel.

Foto's: Basile Marée
Tekst: Aafke van der Mey en Thea Sibbel
Een middag met Theo Stokkink2017-11-30T14:12:16+00:00

oktober 2017

IHLIA zoekt twee nieuwe bestuursleden

2017-10-26T10:27:19+00:00

IHLIA is de erfgoedorganisatie op het terrein van lhbti. IHLIA verzamelt, bewaart en maakt documenten toegankelijk voor een breed publiek. De belangrijkste subsidie komt van het ministerie van OC en W. Ook organiseert IHLIA exposities om het erfgoed en de actualiteit rondom lhbti zichtbaar te maken in alle facetten.

Bestuursprofiel

In lijn met de missie van IHLIA en de benodigde bestuurlijke kwaliteit dienen de volgende competenties en kennis- en ervaringsgebieden als basis binnen het bestuur aanwezig te zijn:

Voor alle leden:
  • Bestuurlijke ervaring.
  • Affiniteit activiteiten en doelgroepen IHLIA.
  • Kennis van of belangstelling voor het bibliotheek- en archiefwezen.
  • Aangesloten op een of meer netwerken lhbti.

Gezocht wordt naar kandidaten met een of meer van de volgende kenmerken:

Netwerken:
  • Aangesloten op specifieke netwerken in de lhbti-gemeenschap.
  • Aangesloten op netwerken in politieke en bestuurlijke kringen.
  • Netwerk binnen genderstudies van universiteiten (ook internationaal)/hogescholen.
(Vak-)inhoudelijk:
  • Kennis van heden en verleden van de lhbti-emancipatie, in Nederland en elders in de wereld.
  • Kennis over en beleidsmatige ervaring met actuele stand van zaken archieven en bibliotheken en documentatie-instellingen.
  • Kennis over en beleidsmatige ervaring met onze doelgroepen en publiek culturele instellingen.

IHLIA is specifiek op zoek naar expertise op het terrein van bedrijfskunde en/of P&O om het bestuur te versterken. Daarnaast is kennis van PR en marketing een voordeel.

Het bestuur streeft naar een diverse samenstelling qua gender en seksuele identiteit, migratieachtergrond en leeftijd. IHLIA hecht aan afspiegeling van de lhbti-gemeenschap. Zij en mensen met een migranten- of vluchtelingenachtergrond worden daarom uitdrukkelijk uitgenodigd te solliciteren.

Een informatiepakket wordt op verzoek toegestuurd.

Wij nodigen u van harte uit te reageren (per mail) met een cv en motivatie:
Lonneke.vandenHoonaard@ihlia.nl

Voor informatie: Frank van der Velden, bestuurslid 06-11950472

 

Bekijk de vacature in PDF

IHLIA zoekt twee nieuwe bestuursleden2017-10-26T10:27:19+00:00

De getijden van Nicoline Meiners

2017-10-12T15:46:51+00:00

Op 12 oktober nam Lonneke van den Hoonaard een bijzonder boek in ontvangst uit handen van Leontine Bijleveld van uitgever Dames fan ‘e Riege: De getijden van Nicoline Meiners, 1942-2017.

De herinneringen en foto’s in het boek geven een rijk beeld van leven en werk van Nicoline Meiners die op 25 februari 2017 is overleden. Haar liefdes en andere vriendinnen en bovenal haar Antiquariaat Lorelei, Feminisme/Literatuur van en over vrouwen.

Nicoline was een hoedster van het erfgoed van vrouwen. Bijzondere exemplaren uit haar collectie zijn in de collectie van IHLIA opgenomen.

De getijden van Nicoline Meiners is in de collectie van IHLIA opgenomen. Het is ook digitaal te raadplegen.

Wie het collectors item zelf wil hebben kan het bestellen bij Dames fan ‘e Riege.

De getijden van Nicoline Meiners2017-10-12T15:46:51+00:00

Stichting Vrienden van IHLIA op pad

2017-10-10T09:09:11+00:00

In september is de Stichting Vrienden van IHLIA op pad gegaan om meer over IHLIA en de Vrienden van IHLIA te vertellen.

Leiden

Pink Business Link is een besloten netwerk van roze ondernemers, professionals en mensen die actief zijn in de Leidse regio. Doel van dit netwerk is om hen in informele sfeer een ontmoetingsplek te bieden. Zondagmiddag 17 september 2017 schoof Werner Zonderop namens de Stichting Vrienden van IHLIA bij de maandelijkse borrel aan om over bestaan en doel van IHLIA te vertellen.

Ongeveer twintig mensen luisterden in de prachtige ambiance van het Hotel Huys van Leyden aan de Oude Singel in Leiden naar zijn verhaal. Werner had als haakje voor zijn presentatie gekozen voor de anti-homocampagne van Anita Bryant en de in Nederland georganiseerde benefietavond Miami Nightmare op 8 oktober 1977 – precies veertig jaar geleden dus.

Vrijwel niemand bleek van IHLIA te hebben gehoord, maar iedereen was na afloop enthousiast om meer over onze organisatie te weten te komen.

Amsterdam

Op donderdagavond 28 september had Thea Sibbel van IHLIA het genoegen om een lezing te geven over IHLIA bij de leden van Roze Stadsdorp.

Ondanks de stromende regen vlak voor de lezing had een intiem maar geïnteresseerd groepje mensen de moeite genomen om naar het Manor Hotel in Amsterdam-Oost te komen om te horen over de activiteiten van IHLIA. Die werden door Thea op een leuke wijze toegelicht. Zo vertelde zij dat er regelmatig buitenlandse studenten worden rondgeleid bij IHLIA en leerden we dat naast literatuur en films IHLIA ook een ‘grijs archief’ heeft dat blijkt te staan voor documenten die geen ISBN-nummer hebben, zoals onderzoeksrapporten of beleidsstukken.

Marcel van Steijn vertelde namens de Stichting Vrienden van IHLIA over de doelstelling van de Vriendenstichting. De reacties waren positief, er werden veel vragen gesteld. Mensen waren verrast over de vele activiteiten van IHLIA en adviseerde ons om nog meer mensen te laten kennismaken met IHLIA.

Nieuwsgierig geworden over de Vrienden van IHLIA? Lees hier meer over en word donateur. Ons erfgoed is ook jouw erfgoed.

Stichting Vrienden van IHLIA op pad2017-10-10T09:09:11+00:00

september 2017

Even voorstellen: Samuel, onze nieuwe stagiair

2017-09-29T13:34:03+00:00

Hallo! Ik ben Samuel, stagiair bij IHLIA voor de komende maanden. Ik studeer Gender & Ethnicity en Philosophy aan de Universiteit Utrecht en deze stage maakt deel uit van mijn studieprogramma voor Gender & Ethnicity.

In 2018 bestaat IHLIA veertig jaar en ik doe onderzoek naar wat er veertig jaar geleden (dus in 1978) allemaal gebeurde in Nederland en de rest van de wereld. Hierbij kijk ik niet alleen naar lgbt-zaken, maar ook naar wat er in meer algemene zin speelde op dat moment.

Tijdens mijn onderzoek kom ik af en toe erg interessante dingen tegen, zoals een essay van de filosoof Jeremy Bentham waarin hij argumenteert tegen de anti-sodomie wetten in Engeland. Er zijn twee dingen die dit essay zo bijzonder maken. Ten eerste is het rond 1785 geschreven en daarmee een van de eerste wetenschappelijke essays over homoseksualiteit in de Engelse taal. Ten tweede is het pas in 1978, in het Journal of Homosexuality, voor het eerst gepubliceerd. Hoewel Bentham geen onbekende filosoof is, weten nog steeds weinig mensen van het bestaan van dit gedeelte van zijn werk.

Bekijk een scan van de eerste pagina van het essay Offences Against One’s Self: Paederasty Part 1.

Even voorstellen: Samuel, onze nieuwe stagiair2017-09-29T13:34:03+00:00

Rooie Flikkers staan centraal in nieuwste expo; extra beeldmateriaal op de website

2017-09-21T13:10:57+00:00

Vanaf vandaag is de nieuwste IHLIA-expositie Eén jurk zegt meer dan duizend woorden over de invloed van de Rooie Flikkers (1975-1980) te zien.

Op de derde etage van de Centrale OBA heb je iedere dag gratis toegang tot de tentoonstelling over deze homoactivisten.

Er is over deze roerige periode zoveel te vertellen en te laten zien dat het niet lukt om dit allemaal in de tentoonstelling te verwerken. Daarom is op ieder paneel een QR-code geplaatst die linkt naar een webpagina met extra beeldmateriaal en ander aanvullende informatie.

Op de expositiepagina vind je de catalogus behorende bij de tentoonstelling.

Eén jurk zegt meer dan duizend woorden

Daar zoemde het plotseling rond in 1975: er waren in Nijmegen homoactivisten de straat opgegaan die provocerend in jurkjes rondliepen en zichzelf Rooie Flikkers noemden. Rooie omdat ze links waren en omdat ook links moest veranderen. Flikkers omdat ze genoeg hadden van de ‘homo die het wel mocht zijn, maar vooral niet mocht doen’.

De Rooie Flikkers werden bewonderd en verguisd. Dat was een positie waar ze van genoten. Het onderuithalen van zekerheden enerzijds en het assertief optreden als openlijke homo’s anderzijds was hun stijl.

In deze tentoonstelling schetsen we een beeld van de kleine actiegroep en haar resultaten. Hun zoektocht naar een eigen identiteit, naar bewustwording, naar het vormgeven van de noodzaak tot verandering. De periode van onrust leidde tot een grote groep zelforganisaties onder de roze vlag van het Roze Front.

Foto: Eric de Keizer – Optreden in Hamburg (1978): vlnr Ruud Ploegmakers (voor de buikkusdans), Frank Picokri, Matthieu Heemelaar, Mattias Duyves, Gert Hekma. Joost Gijselhart, Fabiola, Leo Dullaart, Jules van der Veldt en Loek Jehee aan de piano.

Rooie Flikkers staan centraal in nieuwste expo; extra beeldmateriaal op de website2017-09-21T13:10:57+00:00

augustus 2017

5 september: première docu ‘Monument Van Trots’; website gelijknamige expo ook online

2017-08-23T10:32:49+00:00

Op 5 september 1987 schreef Amsterdam geschiedenis. Op een prominente plek in de openbare ruimte, aan de voet van de Westerkerk, werd een uniek en imposant monument onthuld ‘om homoseksuele mannen en vrouwen te inspireren en te steunen in hun strijd tegen ontkenning, onderdrukking en discriminatie.’

Nu, na dertig jaar, is het Homomonument een levend monument, een plek voor herdenking, manifestatie en festiviteiten voor lesbo’s, homo’s, biseksuelen, transgenders en iedereen die buiten de heteronormatieve boot valt.

Documentaire

Naar aanleiding van drie decennia Homomonument maakte regisseur Sebastiaan Kes de documentaire Monument van Trots. De film toont de emancipatiestrijd van de Nederlandse LHBT-beweging in heden en verleden, geeft een beeld van de diversiteit van de hedendaagse LHBT-gemeenschap en benadrukt de ononderbroken relevantie van het Homomonument.

Première

Monument van Trots gaat in première op dinsdag 5 september om 20.30 uur op het Homomonument. Dit gebeurt – in de geest van het monument – in de openlucht en vrij toegankelijk voor iedereen. De presentatie van de avond is in handen van Dolly Bellefleur en ontwerpster Karin Daan en initiatiefnemer Bob van Schijndel zullen bij de première aanwezig zijn. Stadszender AT5 zendt de documentaire op 5 september om 21.00 uur uit.

www.monumentvantrots.nl

Ter gelegenheid van het monument is bij IHLIA tien jaar geleden de gelijknamige tentoonstelling Monument van Trots – met bijbehorende website – ontwikkeld waarin verschillende mensen zijn geïnterviewd over de betekenis van het monument in hun leven. Deze expo is nu in een nieuw jasje gestoken en aangevuld met nieuwe verhalen.

Daarnaast is de website aangepast. Neem snel een kijkje op: www.monumentvantrots.nl.

TENTOONSTELLING EN DOCUMENTAIRE OP REIS

De tentoonstelling is komende maanden te zien in Amsterdam en gaat vervolgens – met de documentaire – op reis door Nederland.

 

De planning tot eind 2017:

 

– Tot 10 september – bij IHLIA in de Centrale OBA (Oosterdokskade 143, 3e etage)
– 14 september tot eind oktober – OBA Slotermeer (Slotermeerlaan 103E)
– 8 november tot eind december – OBA Linnaeus (Linnaeusstraat 44)

Het project Monument van Trots is een initiatief van Stichting Human Focus in samenwerking met Stichting Homomonument en IHLIA LGBT Heritage.

Foto: An Stalpers Fotografica Nijmegen.
5 september: première docu ‘Monument Van Trots’; website gelijknamige expo ook online2017-08-23T10:32:49+00:00

juli 2017

Expositie ‘Monument van Trots’ in een nieuw jasje

2017-08-09T15:10:46+00:00

Ter ere van het Homomonument is bij IHLIA tien jaar geleden de tentoonstelling Monument van Trots – met bijbehorende website – ontwikkeld waarin verschillende mensen zijn geïnterviewd over de betekenis van het monument in hun leven.

Op 5 september 2017 bestaat het monument precies dertig jaar. Met het jubileum in zicht is deze expo in een nieuw jasje gestoken en aangevuld met nieuwe verhalen én is de website aangepast. Ook komt er een documentaire ter gelegenheid van het jubileum, gemaakt door Sebastiaan Kes, die op 5 september op het Homomonument in première gaat.

Op 10 augustus, vanaf 17:15 uur, wordt de vernieuwde tentoonstelling feestelijk geopend. Iedereen is daarbij van harte uitgenodigd!

Meer informatie over de tentoonstelling vind je hier.

Expositie ‘Monument van Trots’ in een nieuw jasje2017-08-09T15:10:46+00:00

Queering the Collections: terugblik op symposium en jaarverslag online

2017-07-20T13:33:20+00:00
  • Queering the Collections, a network of people working to promote the collection and exhibition of queer history and heritage in the Netherlands, invites you to our first annual symposium, ‘The Art of Queering.’ In this symposium, archive and museum professionals present their own experiences of representing queer lives in public projects. Audience members are invited to respond, in a group discussion and in the networking breaks and drinks, and to join the Queering the Collections network to help shape our future activities. This is a free event – there is no fee for the symposium!
    Symposium The Art Of Queering


Afgelopen 16 juni vond in de Reinwardt Academie het symposium The Art of Queering plaats. Centraal stond het belang van kunst rondom LGBTQI-thema’s in het publieke domein. Niet als stereotypen, maar als tool om de onderdrukking van seksuele identiteit en gender – zelfs in de kunst – aan de kaak te stellen.

Het symposium werd georganiseerd door het netwerk Queering the Collections waar IHLIA deel van uit maakt. Samen met het Amsterdam Museum, Stadsarchief, Van Abbemuseum, Reinwardt Academie, COC en UvA (Master Public History) probeert ze publieke instellingen, zoals musea, te inspireren en te prikkelen om de zichtbaarheid van queer aspecten in hun collectie te vergroten.

Verslag

Riemer Knoop, Professor Cultural Heritage aan de Reinwardt Academie, modereerde deze bijeenkomst een schreef een verslag van deze middag. Enkele passages:

“Keynotespreker Jonathan D. Katz (hoogleraar in Buffalo en Bochum) had sensationeel nieuws. Recent onderzoek toonde aan dat de sleutelopmerkingen van kunstenaar Andy Warhol over pop art eigenlijk over zijn eigen homoseksualiteit gingen.”

“We waren superblij met de jonge Clare Barlow, assistant curator van Tate Britain. Die had bij binnenkomst in het museum haar voornemen gewoon kunnen uitvoeren: een grote tentoonstelling over de Britse LHBT-(kunst)wereld. Ze koos voor de periode tussen afschaffing van de doodstraf voor homoseksuele praktijken in 1861 en de vrijwel gehele verwijdering van gelijkgeslachtelijke activiteiten uit het Britse wetboek van strafrecht een eeuw later.”

Lees het hele verslag hier.

Annual report

Behalve het organiseren van een symposium is het netwerk op veel andere vlakken actief geweest. Het resultaat lees je in het jaarverslag over 2016.

Queering the Collections: terugblik op symposium en jaarverslag online2017-07-20T13:33:20+00:00

juni 2017

Overdracht bureau van mr. Jacob Anton Schorer door de familie Tieman aan IHLIA

2019-01-03T13:45:37+00:00
Overdracht bureau Schorer op 31 mei 2017 te Leiden, v.l.n.r. Jack van de Wel (IHLIA), 
Harold Tieman, Bald Tieman.

Het bureau van Jonkheer mr. Jacob Anton Schorer (Heinkenszand 1866 – Harderwijk 1957) is in 1957 geërfd door de familie Tieman uit Harderwijk en is altijd in de familie gebleven. Op 31 mei is het bureau door de huidige erfgenaam Harold Tieman aan IHLIA geschonken.

Van de familie Tieman is nog één persoon in leven die de heer Schorer persoonlijk heeft gekend, Bald. Bald speelde in de jaren vijftig als jonge tiener samen met zijn drie jaar oudere broer Aernout vrijwel dagelijks een partijtje domino met Schorer. Schorer woonde in die tijd in dezelfde straat als de familie Tieman. Hij liep toen al tegen de negentig.

Het gezin Tieman had zes jongens, waarvan er drie veel contact hebben gehad met Schorer: Ralph, Aernout en Bald. Ralph en Aernout zijn beiden niet meer in leven.

De vader van de zes jongens (1900-1981) regelde als bankier de bankzaken van Schorer. Hij was ook zijn executeur testamentair. De twee mannen hadden een goede band met elkaar.

Tekst loopt door onder tekstvak

Wie was Schorer?

Jonkheer mr. Jacob Anton Schorer was de oprichter van de eerste Nederlandse organisatie voor homo-emancipatie. Al in 1912 richtte hij de ‘Nederlandsche afdeeling van het WhK’ op. Dit was een zusterorganisatie van het Duitse WhK, het Wissenschaftlich-humanitäre Komitee van zijn grote voorbeeld seksuoloog Magnus Hirschfeld. Vanaf 1919 ging de Nederlandsche afdeeling van het WhK zelfstandig verder onder de naam NWHK, ofwel het Nederlands Wetenschappelijk Humanitair Komitee.

 

De organisatie verzette zich met name tegen artikel 248-bis van het Wetboek van Strafrecht dat ingesteld werd in 1911. Dit artikel verbood seksuele contacten met personen van het eigen geslacht onder de 21 jaar. Een wetsartikel dat Schorer hoogst persoonlijk raakte, want hij voelde zich juist zeer aangetrokken tot tienerjongens.

 

Ondanks de strijd die het NWHK voerde, zou het nog tot 1971 duren voordat de leeftijdsgrens voor seks met iemand van het eigen geslacht gelijk werd getrokken met de leeftijdsgrens voor heteroseksuelen. Deze lag en ligt op 16 jaar.

 

Bibliotheek

Een van de vele andere dingen die Schorer deed, was het samenstellen van een omvangrijke bibliotheek. Deze stelde hij ter beschikking voor onderzoek naar homoseksualiteit.

 

Toen in 1940 de Duitsers Nederland binnenvielen, hief Schorer per direct het NWHK op en vernietigde met een paar kameraden de ledenadministratie en het archief van het NWHK. Een onherstelbaar verlies, maar geen overbodige maatregel. Nog geen week na het uitbreken van de oorlog in 1940 deden de Duitsers een inval in zijn appartement in Den Haag aan de Laan van Meerdervoort. Hierbij werd zijn gehele bibliotheek in beslag werd genomen.

 

De bibliotheekcatalogus was echter behouden gebleven. IHLIA heeft aan de hand van deze catalogus, en met financiële hulp van het ministerie van VWS in het kader van het rechtsherstel homoseksuelen tweede wereldoorlog, een groot deel van de collectie opnieuw mogen en kunnen samenstellen.

 

In de eerste week van de oorlog raakte Schorer aldus zijn gehele levenswerk kwijt. In 1943 werd hij gedwongen, net als vele anderen, Den Haag te verlaten en verhuisde hij naar Harderwijk. In 1946 nam de Shakespeare Club het stokje van hem over.

 

Op latere leeftijd sloot Schorer zich aan bij Christian Science, een vertakking van het Christendom dat slechts waarde hecht aan de geest en niet aan het lichaam. Zij is van mening dat ziekte overwonnen kan worden met gebed.

 

Schorer is een pionier en netwerker avant la lettre geweest op het gebied van de homo-emancipatie. IHLIA is daarom erg blij met het bureau waaraan hij vele jaren van zijn leven gewerkt heeft. We hopen dat we het op termijn een ereplaatsje kunnen geven.

 

Meer weten over Jonkheer mr. J.A. Schorer of de Schorer bibliotheek? Klik hier.

Herinneringen

Volgen hier de herinneringen van Bald Tieman (Harderwijk, 1942) aan Jonkheer mr. Jacob Anton Schorer, zoals door hem beschreven en verteld aan IHLIA:

“Jonkheer Schorer woonde vanaf 1943 samen met zijn ongetrouwde zuster Adolphine op diverse adressen in Harderwijk. Ik herinner me alleen het huis waar Schorer woonde, vlak bij het station van Harderwijk. Hij en zijn zuster woonden in bij de familie Posthumus, door ons onder elkaar aangeduid als de familie Pstúmus. Ze hadden er beiden een grote kamer, aan weerskanten van de gang, op de eerste verdieping.

De familie Posthumus maakte het de heer Schorer lastig, er waren conflicten, omdat hij jongens ontving aan huis. Ook mijn twaalf jaar oudere broer Ralph kwam regelmatig bij hem. Hoe dat contact precies ontstaan is, weet ik niet. Misschien moest hij een keer iets afgeven van mijn vader en zijn ze zo aan de praat geraakt. Pas veel later heb ik begrepen dat Ralph homo was, toen was hij al in de vijftig. Misschien speelde dat destijds een rol in het contact.

Toen Ralph ging studeren aan Nijenrode, een studie die waarschijnlijk (deels) is betaald door Schorer, was het voorbij met de bezoekjes, want Nijenrode was intern. Ralph kende Schorer en zijn zus dus al vóórdat hij naar de Oranjelaan verhuisde waar wij woonden.

Zwembad

Zelf kende ik jonkheer Schorer aanvankelijk alleen van het zwembad. Tegenover het huis van Postumus lag het paadje naar het zwembad van Harderwijk, de Sypel. Schorer ging daar zomers vele dagen naartoe om achterin te zonnebaden op het iets verhoogde gazon naast het pierenbadje. Vanaf die plek had hij goed uitzicht op de spelende kinderen.

Hij ging niet in het water, maar zat met zijn zonnebril op, in zijn eigen opvouwbare ligstoel voornamelijk te lezen. Hij had een ouderwetse bruine dokterstas met bovensluiting, daarin zaten zijn spullen. Hij liep met een houten wandelstok met zo’n grote bocht bovenaan, en ging gekleed in een belachelijk klein zwembroekje.

Hij viel ons kinderen natuurlijk op, maar we raakten gewend aan die zonderling. We vonden het een beetje een gekke kerel. Er waren nooit mensen van die leeftijd in het zwembad. Ik vond hem altijd een beetje morsig, misschien omdat hij zo oud, verfrommeld, gerimpeld en verschrikkelijk bruin was. Hij zocht nooit contact.

Oranjelaan

Toen zijn zuster, jonkvrouw Adolphine, stierf in 1953, is hij verhuisd naar de Oranjelaan op een steenworp afstand van ons huis. Hij kwam in te wonen bij het echtpaar Splinter en zoon Leo. Hun oudste zoon Rudy was kort daarvoor verongelukt. Leo was van mijn leeftijd, maar wij speelden niet vaak met hem, want de familie Splinter was rooms en wij waren hervormd. Dat was in die tijd nog zo.

Ralph was toen dus al het huis uit, en mijn drie jaar oudere broer Aernout nam de bezoekjes over. Ik werd eraan toegevoegd als chaperonne, al wist ik maar heel vaag wat dat was.

De kamer waar de heer Schorer woonde was klein, naar schatting 2.5 x 3.5 meter, misschien iets groter. Hij stond flink vol met spullen, waaronder het bewuste bureau en een grote bruinhouten kast. Dat Schorer een voorliefde had voor het mannelijk lichaam, kon je zien aan een aantal kunstwerken dat op die kast stond. Het waren naakte Olympische atleten van zwart metaal in Griekse houdingen op een rond zwart voetstuk, met gebroken kettingen aan hun polsen, of speer of discus werpend.

Hij werd goed verzorgd door mevrouw Splinter, al zal ze hem wel vreemd hebben gevonden.

Limonade

Mijn broer en ik gingen dus iedere middag van vier uur tot half zes naar hem toe. Mevrouw Splinter deed ons open. Het was niet dat wij een sleutel hadden zoals de jongens bij Posthumus, wat ik vele jaren later vernam.

Nu moet je niet denken dat deze bezoekjes een opgave en opoffering voor ons waren, want meneer Schorer verwende ons enorm. Ten eerste kregen we ruim glazen limonade te drinken, gemaakt van limonadesiroop van Siebrand uit zeskantige glazen flessen. Verder stond er een platte vierkante trommel van Verkade op tafel met gemengde biscuits, ronde en vierkante. Daar namen we flink van.

Financieel leverde het ons ook iets op. Dat ging zo: we speelden elke dag domino, dat werd door hem ‘nossen’ genoemd, aan de houten tafel. Ik herinner me dat hij de enen aanduidde met ‘apen’. Vijf om een, was dus ‘vijf om aap’, nul om een heette ‘blank om aap’.

Om de stand bij te houden had hij een prachtige set van vier rechthoekige doosjes met ivoren fiches. Die doosjes pasten precies in een op maat gemaakt oosters onderblad met schuin opstaande bewerkte randen, kunstig ingelegd ivoor op zwart. Mijn broer Aernout heeft het geërfd, en nu zal het bij een van z’n twee zonen zijn, denk ik.

Aan het eind van het bezoek kreeg de winnaar z’n gewonnen fiches in centen uitgekeerd. Schorer haalde dan zijn portemonnee uit zijn achterzak en betaalde ons uit. Het leuke was dat de verliezer ook uitgekeerd kreeg, volgens zijn principe ‘qui perd gagne’, wie verliest wint (toch).

Jules Verne

Schorer kocht voor Aernout regelmatig ingebonden boeken van Jules Verne, ik weet niet waarom. Het waren de originele, meestal blauwe, boeken, goud op blauw, die toen al antiquarisch waren. Ik vermoed dat hij iemand opdracht had gegeven om naar deze boeken te speuren. Aernout had op den duur wel twintig van die blauwe, plus circa vijf rode.

We hebben ook een keer een lp van hem gekregen met daarop de opera Cavalleria Rusticana van Pietro Mascagni. Schorer vond vooral de spectaculaire opening zo mooi dat hij vond dat wij die ook moesten beluisteren. Wanneer ik deze muziek hoor, moet ik nog altijd aan hem denken.

Ik heb me nooit onprettig gevoeld bij hem, het was altijd heel ontspannen, hij was een erg aardige oude man. Hij heeft ons nooit onheus bejegend. Het enige wat hij een enkele keer deed was z’n bruine gerimpelde hand kort op je blote knie leggen. Ik herinner me dat hij zei dat hij het zonde vond wanneer jongens gingen voetballen en er spierbundels ontstonden op de voorheen elegante en gladde bovenbenen en knieën.

Overdag als wij er niet waren, denk ik dat hij las. Blaadjes van Christian Science waar hij zich bij aangesloten had, of National Geographic. Hij ging niet vaak naar buiten en had verder weinig aanloop. Heel af en toe kwam Freddy, de zoon van zijn vroegere en overleden vriend.

Over homoseksualiteit heeft hij met ons nooit gesproken. Ook niet over Christian Science, trouwens.

Hij vond het jammer als we af en toe niet kwamen, maar heeft nooit enige druk uitgeoefend op ons.

Op den duur werd hij doof en moest vaak hij z’n oor naar je toekeren met z’n grote gerimpelde hand achter z’n grote dove oor.

Testament

Onze moeder stierf eind 1955, 53 jaar jong. In 1956 kreeg onze vader een baan op het hoofdkantoor in Amsterdam aangeboden, waardoor hij moest gaan forensen, dus zouden we gaan verhuizen. Ik herinner me dat dit een klap was voor Schorer maar hij heeft dat gelukkig niet hoeven meemaken. Hij overleed kort voordat we uit Harderwijk weggingen, op 91-jarige leeftijd.

Schorer had ons bedacht in zijn testament. Mijn vader erfde het mooie bureau. Het heeft de meeste tijd bij mijn vader gestaan, die er ook wel aan werkte. Na mijn vaders dood ging het naar Ralph en zo verder.

Voor mijn broer Aernout en mij was er een studiefonds. Daar heb ik met succes gebruik van gemaakt. Het dominospel en de Griekse atleten gingen naar Aernout, voor zover ik weet. Waarschijnlijk zijn ze nu dus bij zijn kinderen, net als de boeken van Jules Vernes. Ik moet dat eens nagaan.

Vanuit mijn woonplaats Utrecht ga ik regelmatig kijken op de oude begraafplaats in Harderwijk, waar mijn ouders en Ralph begraven liggen. Schorer ligt er ook begraven. De letters op zijn grafsteen zijn vrijwel onleesbaar geworden, daar mag wel eens iets aangedaan mag worden, vind ik. Ik ga altijd even langs bij zijn graf. Ik heb gewoon prettige herinneringen aan hem, alleen maar prettige herinneringen.”

Met dank aan Harold Tieman die het initiatief nam voor deze schenking en aan zijn oom Bald Tieman voor het delen van zijn herinneringen.

Overdracht bureau van mr. Jacob Anton Schorer door de familie Tieman aan IHLIA2019-01-03T13:45:37+00:00

De relevantie van Norbert Elias

2019-01-03T13:45:37+00:00

Een kijkje in het werk van IHLIA naar aanleiding van de schenking van een boek door Franz Bonsema, een goede vriend van IHLIA.

door Joost Bruins, met toestemming overgenomen van zijn blog.

De relevantie van Norbert Elias

Mijn levensgezel Connie van Gils is documentalist bij IHLIA LGBT Heritage, voorheen Internationaal Homo/Lesbisch Informatiecentrum en Archief.

IHLIA krijgt vaak losse boeken en soms zelfs hele verzamelingen als schenking. Alle boeken worden gecontroleerd op hun LGBT-relevantie. Zijn ze relevant, dan worden ze toegevoegd aan de collectie, inmiddels de grootste in Europa. Zijn ze niet relevant, dan gaan ze naar de kringloop.

Een paar weken geleden gingen we lunchen bij La Place in de Openbare Bibliotheek Amsterdam waar ook IHLIA gehuisvest is. Daar zag ik in haar postbakje een boek liggen: De geschiedenis van Norbert Elias.

Norbert Elias!

De beroemde socioloog, in 1897 geboren in Breslau en in 1990 gestorven in Amsterdam. Auteur van de invloedrijke studie over beschaving, waarin de geschiedenis gezien wordt als een proces waarin mensen zich met vallen en opstaan steeds beter weten te beheersen.

Ik kende Norbert Elias, omdat ik in die tijd zelf sociologie studeerde. In Utrecht was het vak Amerikaans georiënteerd en je voelde er altijd enige competitie met de Amsterdamse School, waarop Norbert Elias als beroemde nog levende socioloog zoveel invloed had.

‘Waarom hebben jullie dit boek, was hij dan homo?’ vroeg ik. ‘Geen idee,’ zei mijn vrouw. ‘We hebben het gekregen. Ik heb het nog niet bekeken.’ ‘Ik ga het lezen,’ zei ik. ‘Dan kijk ik wel of hij relevant is.’

De geschiedenis van Norbert Elias is geschreven door meerdere auteurs. De hoofdmoot wordt gevormd door een autobiografische tekst van Norbert Elias zelf. De titel luidt: Notities bij mijn levensloop.

Ik kwam er niet doorheen.

Een wat droge tekst die wel persoonlijk bedoeld is maar toch niet echt persoonlijk wil worden en die verstoken is van, laat ik het maar even zo noemen, smeuïge details, persoonlijke ontboezemingen – eigenlijk al een hint.

De Notities bij mijn levensloop liet ik voor wat ze waren en ik begon aan het lange interview dat de bundel zijn titel gaf: De geschiedenis van Norbert Elias.

Dat was wél interessant.

Nu, een week nadat ik het gelezen heb, is de tekst als het ware door een filter gedruppeld en dit is er overgebleven: drie momenten uit het leven van Norbert Elias.

Allereerst Breslau, waar Norbert Elias opgroeit als enig kind in een gegoed milieu. Over zijn herinneringen aan zijn jeugd in Breslau, toentertijd Pruisisch grondgebied, tegenwoordig Polen, ligt het wonderlijke strijklicht van een idyllische wereld die ineens bruut ophoudt te bestaan.

Na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog wordt Elias opgeroepen. Hij is dan achttien jaar. Na een lange treinreis wordt hij op een vrachtwagen naar het front gereden, middenin de nacht, en aan de horizon weerlicht en rommelt het, of het er onweert. Vertellen wat hij vervolgens meemaakt, kan hij niet.

Tenslotte 1938. Norbert Elias is op tijd gevlucht uit Duitsland en schrijft zijn beroemd geworden studie over het civilisatieproces. Zijn ouders komen hem in 1938 opzoeken in Londen. En hoe hij ook op hen inpraat, hij kan hen er niet van weerhouden terug te keren naar Polen, waar ze worden vermoord.

Drie momenten, beelden bijna, die zich in mijn geheugen hebben gegrift.

De geschiedenis van Norbert Elias is spannend omdat de beide interviewers doorvragen, ook waar Elias zelf liever wil zwijgen, en dat leidt tot een tweede hint voor de relevantie van Norbert Elias.

Over zijn verblijf als wetenschapper in Ghana zegt hij: ‘Dat was altijd een van de eerste vragen: Waar heb je je vrouw gelaten, waar zijn je kinderen? Dat ik geen vrouw had, vonden ze onbegrijpelijk en onvoorstelbaar.’

Omdat ik met zoveel plezier aan het lezen ben, tikt mijn vrouw ondertussen een tweede boek op de kop: Over Elias, Herinneringen en anekdotes. Een reeks persoonlijke herinneringen, na zijn dood geschreven door assistenten, vrienden en bekenden.

Via deze persoonlijke verhalen en anekdotes komt Norbert Elias pas echt tot leven. Klein, gedrongen, groot hoofd, kaal, grote bril, erudiet, zeer oud. En ook: zeer beminnelijk, verstrooid, jeugdig van geest, maar ook een hoarder, die temidden van een ongelooflijke chaos woont en werkt.

Maar dan die homo-relevantie. Ik vind niet meer dan minieme aanwijzingen. Bijvoorbeeld in een anekdote van de Amsterdamse socioloog Abram de Swaan, die op een gegeven moment de moed vat Elias de volgende vraag te stellen, ik citeer:

Abram de Swaan: If I were to ask you, Mr. Elias, what is your home, what would you answer?
Norbert Elias: (…) I don’t know what you mean by home… I couldn’t combine… family life with my work, it never worked in practice… it did not work, I mean the last friend with whom I lived together, obviously… a doctor… jealous of the way I had to shut myself off and do my own thing so it did not work, maybe, one can not generalize but I mean this is how it happened.

Ja, en wat zegt dit? Feitelijk ook nog niet heel veel.

En dan is er nog een anekdote van een van Elias’ laatste assistenten. Het is kerstmis 1989 en Norbert Elias wil eigenlijk graag doorwerken wat hier betekent: dicteren, want hij was toen al nagenoeg doof en blind. Zijn assistent verzekert hem dat dat geen probleem is en vertelt:

‘Ik had niet verwacht Norbert in een echte kerststemming aan te treffen. Hij was vrolijk en had een kerstgeschenk voor mij. Het was zijn gedichtenbundel. Met vulpen schreef hij er een gedicht in: ‘Für Kyong, deren junger Stolz und deren Güte des alten Mannes Herz wärmt.’

Dus ja, relevant of niet? Ik weet het niet. Doet dat ertoe? Jazeker, want in het ene geval verhuizen beide boeken naar het grootste LGBT-archief van Europa, terwijl in het andere geval een overvolle plank in een kringloopwinkel wacht.

Of is er een derde weg? Een derde mogelijkheid, die we bij monde van Norbert Elias zelf aanbevolen horen worden, in die door zijn vrienden zo geliefde uitdrukking die hij klaarblijkelijk onuitputtelijk bezigde:

‘One should investigate.’

Meer informatie

De geschiedenis van Norbert Elias. Amsterdam: Meulenhoff, 1987.
Over Elias – Herinneringen en anekdotes. Amsterdam: Het Spinhuis, 1993.

De relevantie van Norbert Elias2019-01-03T13:45:37+00:00

Nieuwe IHLIA-expositie ‘Amsterdam Streethearts’

2017-06-20T15:15:41+00:00

In de maand augustus gaat er een vloedgolf aan kleuren door Amsterdam: lhbt’ers uit de hele wereld strijken in de stad neer voor de Gay Pride, de Drag Queen Olympics en Hartjesdagen.

De regenboogvlag gaat uit en tijdens de botenparade is iedereen ‘pretty in pink’. De feestmaand is pas voorbij nadat extravagant uitgedoste drag queens over de Zeedijk hebben geparadeerd tijdens het eeuwenoude volksfeest Hartjesdag.

Vrijgevochten

Fotografe Shirley Agudo raakte gefascineerd door deze uitbundige en vrijgevochten manifestaties. Ze fotografeerde jarenlang de bezoekers van de festiviteiten en toont in Amsterdam Streethearts hun flamboyante uitdossingen. Backstage mocht zij ook van dichtbij het proces van de transformatie volgen en dat zien we hier voor het eerst in boekvorm.

Shirley Agudo is een Amerikaanse, in Nederland woonachtige schrijfster en fotografe. Eerder publiceerde ze The Dutch & Their Bikes; Bicycle Mania Holland, Fodor’s Holland en Here’s Holland (met S. Gazaleh-Weevers).

De expositie Amsterdam Streethearts is vanaf 14 juli t/m 6 aug 2017 dagelijks gratis te zien in de Centrale OBA op de 3e verdieping. De opening is op 13 juli vanaf 17:30 uur. Meer info daarover volgt snel.
Nieuwe IHLIA-expositie ‘Amsterdam Streethearts’2017-06-20T15:15:41+00:00