Circumstance

Recensie | Hijabs in de wind

Circumstance2019-03-12T19:42:04+00:00

De 16-jarige Atafeh groeit op bij moderne ouders in een welgestelde omgeving in Teheran. Haar beste vriendin Shireen woont bij haar oom na het verlies van haar dissidente ouders. De meisjes zoeken consequent de grenzen van hun vrijheid op in de middag gehouden huisfeestjes die onder het codewoord ‘naailes’ bezocht worden. In de gedrapeerde ruimten flirten de meiden met de groeiende erotiek tussen hen en geven ze uiting aan hun fantasieën van een vrije vrouwelijke seksualiteit.

Op een zekere dag keert broerlief Mehran terug in het gezin van Atafeh en, op zoek naar betekenis van zijn leven na een drugsverleden, observeert hij de meisjes nauwlettend als hoeder van de moraal. Zijn controlerende gedrag is openlijke kritiek op de moderne leefwijze van de familieleden, waarbij hij adequaat de beklemming van het Islamitisch staatsregime weet te doen doordringen binnen de vier muren van waar het gezin woont. Wanneer het Mehran lukt om Shireen’s hand te vragen, wordt hiermee snel de liefde tussen de meisjes ontdekt.

De Iraans-Amerikaanse filmmaakster Keshavarz zet met Circumstance haar variant van een ‘Arabische Lente’ neer. Gul strooit zij de vrije en dan weer ingehouden sensualiteit van Atafeh en Shireen over het scherm, de zintuigen van de kijker prikkelend als een weide vol met bloemen. Deze intieme scènes schildert zij op de koude achtergrond van een onderdrukkende omstandigheid. Een ‘Circumstance’ waar een liefde tussen vrouwen niet tot bloei mag komen. De scènes buitenshuis worden dan ook gekenmerkt door het ‘verborgen camera’-perspectief van de staat die haar burgers (lees: vrouwen) ongegeneerd volgt op naleving van de heersende moraal. Hier is luidkeels meezingen op westers geïnspireerde muziek, reden om door de moraalpolitie van Teheran opgepakt te worden, een voorbode van de koudste scène in de film.

Vanuit genderperspectief deconstrueert Keshavarz de tradionele man/vrouw-verhoudingen in het personage van vader Firouz, een zachtaardige man die treurt om zijn nalatenschap binnen een Islamitische Republiek, waar de terreur alom aanwezig is en waartegen hij zijn beide kinderen niet kan beschermen.

Circumstance speelt met de begrippen gender en seksualiteit en toont wat dit kan betekenen in een gegeven context. Uiteraard was het niet mogelijk om de film te maken en te distribueren in Iran, dus week Keshavarz met haar westerse actrices uit naar Beirut, Libanon. Helaas zullen veel Iraanse lesbische vrouwen de film niet of slechts via de zwarte markt te zien krijgen.