Een naakte man in het archief: de geschiedenis van representatie van het naakte htq mannenlichaam

Symposium en receptie ter gelegenheid van pensionering Jack van der Wel op 8 november jl.

Een naakte man in het archief: de geschiedenis van representatie van het naakte htq mannenlichaam2019-11-19T14:20:22+00:00

Uit de collectie van IHLIA

Als vrijwilliger van het eerste uur begon Jack van der Wel in 1978 bij de voorloper van IHLIA, het Homodok. Omdat literatuur over homoseksualiteit in de ‘normale’ bibliotheken en documentatiecentra destijds moeilijk te vinden was, wilde hij met andere vrijwilligers die literatuur zelf toegankelijk maken. Niet voor niets is ‘mister IHLIA’, na een jarenlange loopbaan als hoofd Collectie en Informatiedienstverlening, nog steeds bij de organisatie betrokken.

Nu hij met pensioen is, wilde IHLIA Jack in het zonnetje zetten door een symposium (middagprogramma) met aansluitend een receptie te organiseren. Een afscheidscadeau van en voor hem.

In het symposium stond de geschiedenis van de representatie van de naakte htq man (homo, trans en queer) centraal. Diverse sprekers, vanuit en kijkende naar verschillende disciplines en media, belichtten dit thema van verscheidene kanten. Het symposium begon in het IHLIA-archief en eindigde bij Gays in Cyberspace; de representatie van homomannen in virtual reality porno. Tussendoor kwamen onder andere trans mannen in porno en kunst, de geschiedenis en emancipatoire waarde van de leerman, en representaties van het naakte en ‘falende’ lichaam van hiv-positieve mannen in kunst uit de piek van de aidsepidemie aan bod.

Er werd gesproken over erotiek en schoonheidsidealen, maar ook over mensen die uitgesloten zijn van archetypische schoonheid.

Koninklijke onderscheiding

Aansluitend op het IHLIA-symposium kreeg Jack uit handen van locoburgemeester van Amsterdam Rutger Groot Wassink een koninklijke onderscheiding. Het heeft Zijne Majesteit de Koning behaagd Jack van der Wel te benoemen tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau voor zijn verdiensten voor het bewaren van lhbti-erfgoed.

Verslag MVS

Wessel Haaxman en Menne Vellinga blikken terug met sprekers als Wilfred van Buuren (Hoofd Collectie LGBT Heritage), Ton Hoogerwerf / Ton of Holland (kunstenaar, ontwerper, tentoonstellingsmaker), Dr. Eliza Steinbock (Assistent Professor of Cultural Analysis), Julius Thissen (kunstenaar, artistiek onderzoeker), JeanPaul Paula (creatrive director, stylist, fotograaf, regiseur en activist). Oud-collega, fotograaf en tentoonstellingsmaker Marian Bakker en natuurlijk de geridderde Jack van der Wel komen aan het woord. Met dank aan Ad Schuring voor de beelden uit de grote zaal van de OBA Amsterdam aan het Oosterdok.

Presentaties en sprekers

Dr. Peter Rehberg
Hipster Porn: Gay Masculinity, Body Politics and New Media in the 21st Century**

With the new millennium gay body politics have changed dramatically. While gay porn in the 1980s and 1990s promoted the ideal of fit, muscular, and smooth masculinity, after 2000, diverse, average and un-groomed bodies appeared increasingly in front of the gay eye. We might call this new, popular character “the gay hipster”. Characteristic for this aesthetic change in body politics is the Dutch fanzine BUTT which appeared between 2001 and 2011. In this talk, the representation of the gay male body in porn and post-porn will be looked at in the context of the history HIV and Aids on the one hand, and new forms of media, on the other.

Dr. Peter Rehberg is head of collections and archives at Schwules Museum Berlin. From 2011-2016 he was DAAD Associate Professor at the University of Texas at Austin and in 2018 Max Kade Professor at the University fo Illinois at Chicago. He has published, both in the areas of critical and creative writing, especially on Queer Theory, Gay Pornography, and the Eurovision Song Contest.

His most recent publications are: Peter Rehberg: „Energie ohne Macht: Christian Maurels Theorie des Anus im Kontext von Guy Hocquenghem und der Geschichte von Queer Theory”, Nachwort zu: Guy Hocquenghem Christian Maurel: Für den Arsch. Berlin 2019; Peter Rehberg: Hipster Porn: Queer Maennlichkeiten und affektive Sexualitaeten im Fanzine Butt. Berlin 2018.

Ton Hoogerwerf
From Passion to Fashion?

De visuele verschijningsvormen van homo’s op het “stoere front” zijn, met name in het verleden, terug te leiden tot een aantal archetypes van beroepsgroepen;
Soldaat, Marinier, Cowboy, Politieagent, Bouwvakker. De “LEATHERMEN – leernicht” is een van die uitgefilterde kenmerkende ARCHETYPES van de gay community. Zijn uiterlijk roept nog steeds veel controverse op. Hoe is dit archetype ooit tot stand gekomen? Wat is er visueel aan hem veranderd de afgelopen 70 jaar en hoe zal hij de toekomst ingaan nu gender- fluïd, mainstream dreigt worden?

Ton Hoogerwerf is kunstenaar/ ontwerper en werkt onder de naam Ton of Holland. Dit is géén directe verwijzing naar Tom of Finland maar een gekozen naam om vanuit de (katholieke) traditie een land, plaats, of streek achter je voornaam te zetten. Naast zijn werk als autonoom kunstenaar, ontwerpt o.a.tentoonstellingen voor musea, is verbonden aan de TU Delft met als specialisatie Lifestyle & Design. Heeft geruime tijd in Berlijn gezeten en heeft daar zijn boek “Es Geht Auch Ohne” getekend, over diverse visuele verschijningsvormen van homo’s.

Dr. Eliza Steinbock
Only Eye Candy? On the Trans Masc Pin-Up**

Compared to the abundance of trans feminine representation, trans masculine bodies are rarely showcased in visual culture. Recent exceptions of the highly muscled body of porn star Buck Angel in TitanMen films and winning body-builder Aydian Dowling on the cover of Gay Times and Men’s Health, suggest there is room in the contemporary queer male pin-up genre for enjoying their bodies as eye candy. With additional reference to the artistic photographs of Cassils and XXBoys Cael T. Block my talk will consider how the male pin-up operates to circumscribe hegemonic (white) masculinities, its limitations, and ruptures.

Eliza Steinbock, Assistant Professor of Cultural Analysis at Leiden University’s Centre for the Arts in Society. Broadly curious about how visual culture shapes social understandings of bodily difference, Eliza specializes in trans* cultural production, porn/sexualities, and contemporary mediascapes. They published Shimmering Images: Trans Cinema, Embodiment and the Aesthetics of Change with Duke University Press (2019), and are currently writing on contemporary transgender (self) portraiture in the wider field of visual activism in Toronto, Berlin, Cape Town/Johannesburg. Eliza is co-editor with Susan Stryker of the recently launched book series, ASTERISK: Gender, Trans-, and All That Comes After (Duke UP) and the founding editor of the arts and culture review section of TSQ: Transgender Studies Quarterly.

Dr. Dan Hassler-Forest
Let It Go: LHBT-Personages in Disney-films

Wie met Disney-films is opgegroeid, weet dat alle helden hetero zijn, en dat het verhaal eindigt met een dikke, vette hetero-kus. De slechteriken daarentegen hebben niet alleen kwade bedoelingen: ze maken ook meestal gebruik van homofobe stereotypes. Tegenwoordig letten we daar meer op dan vroeger. Maar zijn de slechteriken niet eigenlijk interessanter dan de helden? Wat betekent het om als lhbt’er naar een Disney-personage te kijken? Wat leren kinderen ervan? En wat is er de laatste jaren veranderd in de lhbt-representatie?

Dan Hassler-Forest is als mediawetenschapper verbonden aan de Universiteit Utrecht. Hij schrijft en spreekt regelmatig over de relatie tussen populaire cultuur, politiek, en identiteit.

Julius Thissen
Moving with and away from masculinity

Julius Thissen is een genderqueer/trans masculien beeldend kunstenaar en artistiek onderzoeker. Zijn onderzoek binnen zijn beeldende kunst zet vraagtekens bij (gender)identiteit en onze hedendaagse prestatiecultuur. Aan de hand van masculiene stereotypen onderzoekt hij genderrollen en diens privileges in de westerse samenleving. De invloed van sociale verwachtingen, competitie en machtsstructuren op ons gedrag staan hierin centraal. Hij tracht verhalen te vertellen over presteren, representatie en falen. Zijn werk uit zich vaak in performances, die vastgelegd worden op film en foto. Binnen zijn performances kruipt hij samen met zijn muze in de huid van bovengenoemde stereotypes en gaat hij opzoek naar manieren om deze te ontkrachten. De band die hij met zijn muze heeft staat centraal in het werk en toont naast de stereotypen een voortdurend ontwikkelende broederschap en verbintenis. Tijdens Moving with and away from masculinity zal hij vertellen over zijn artistieke praktijk en onderzoek naar masculiniteit.

JeanPaul Paula
This. My body

JeanPaul gebruikt zijn eigen lichaam als test subject in een eindeloos onderzoek naar wie hij is. In zijn presentatie neemt hij publiek mee op een korte tour en licht toe hoe hij zich bezig houdt met zelfidentificatie en seksualiteit binnen een voornamelijk witte HTQ structuur.

JeanPaul Paula works as a Creative Director, Stylist, Photographer, Director, Activist and is a former judge on Hollands next top model. He has built a big portfolio of work by working with a very diverse group of people in different fields and brands. e.g. Jean-Baptise Mondino, Fka Twigs, Lacoste and Nike. In addition to his work in fashion, He’s had exhibitions in the KAF in Almere, The Foam museum in Amsterdam, the Kunsthal in Rotterdam and Vogue Foto Festival in Milan. JeanPaul is fiercely committed to both the Black Lives Matter and Trans Lives Matter movements.

Leon Kruijswijk
Artistiek HIV/Aids activisme nu

Tijdens de hoogtijdagen van de hiv/aidsepidemie in de jaren 80 en 90 speelde kunst een essentiële rol om aandacht te vragen voor problematiek aangaande de virussen binnen en buiten de lhbtqi+ gemeenschap. Binnen deze kunst speelde representaties van het lichaam een essentiële rol. Hoewel hiv en aids momenteel grotendeels beheersbaar zijn in de westerse wereld, behoren de virussen nog niet tot het verleden. Hoe zien we dat terug in de kunst van nu? Welke plek neemt het lichaam nu in in kunst?

Léon Kruijswijk is assistent curator bij KW Institute for Contemporary Art in Berlijn, en werkt als freelance schrijver en curator in Nederland. Hij organiseerde onder andere projecten bij De School Amsterdam, Framer Framed en NEVERNEVERLAND. Zijn recente artikelen verschenen op Mister Motley. Vanaf 2016 organiseert hij met sporadische regelmaat de Queer Series, een reeks events die hij samen met Bas Hendrikx heeft opgezet. Zijn artistieke interesse ligt op het snijvlak van identity politics, queer & gender theorie, activisme en institutionele kritiek.

Aldo Kempen
Gays in Cyberspace: Queer VR or queering VR**

Often, technological developments are first embraced by the porn industry before they reach the rest of society — let along the art world. This also counts for VR. This medium was both criticised as praised for its ability to transform erotic imagery by making the ‘real’ human body (partially or fully) redundant, relying only on 3D-rendering for its creation of worlds. In this talk I want to contrast and draw parallels in the adaptation of VR in both queer porn and queer art. By placing the two critically side by side, I want to draw out what this technological development might mean for the future of queer representation — what are it’s potentials but also what are its pitfalls if developed under digital capitalism. In order to dissect this we will follow the work of queer artist Sidsel Meineche Hansen and positions this next to queer VR porn from the biggest supplier of VR porn: porn hub. In tracing these two side by side, a queer potential or queer line of flight will be highlighted – a potential that could exert a pull away from capitalist centripetal forces.

** Presentatie in het Engels

Programma

11.30-12.00 Ontvangst met koffie en thee

12.00-12.10 Inloop en introductie
Jim van Geel (Curator Publieksprogramma IHLIA LGBT Heritage)

12.10-12.25 Welkomstwoord
Lonneke van Hoonaard (Directeur IHLIA LGBT Heritage)

12.25-12.55 De naakte htq-man in het IHLIA-archief
Wilfred van Buuren (Hoofd Collectie IHLIA LGBT Heritage)

12.55-13.35 Hipster Porn: Gay Maculinity, Body Politics and New Media in the 21st Century**
Dr. Peter Rehberg (Head of Archive and Collections, Schwules Museum Berlin)

13.35-13.55 Leathermen: From Passion to Fashion?
Ton Hoogerwerf / Ton of Holland (kunstenaar, ontwerper, tentoonstellingsmaker)

13.55-14.15 Only Eye Candy? On the Trans Masc Pin-Up**
Dr. Eliza Steinbock (Assistant Professor of Cultural Analysis, Leiden University: Centre for the Arts in Society)

14.15-14.30 Afsluiting blok 1
Jim van Geel (Curator Publieksprogramma IHLIA LGBT Heritage)

14.30-15.00 Pauze

15.00-15.10 Inloop en introductie
Jim van Geel (Curator Publieksprogramma IHLIA LGBT Heritage)

15.10-15.40 Let It Go: LHBT-Personages in Disney Films
Dr. Dan Hassler-Forest (Mediawetenschapper, Universiteit Utrecht)

15.40-15.55 Moving With and Away from Maculinity
Julius Thissen (kunstenaar, artistiek onderzoeker)

15.55-16.10 This. My Body
JeanPaul Paula (creatrive director, stylist, fotograaf, regiseur en activist)

16.10-16.25 Artistiek HIV/Aids activisme nu
Leon Kruijswijk (assistent curator, KW Institute for Contemporary Art, Berlijn)

16.25-16.40 Gays in Cyberspace: Queer VR or queering VR**
Aldo Kempen

16.40-16.50 Slotwoord

16.50-17.00 Afsluiting
Jim van Geel (Curator Publieksprogramma IHLIA LGBT Heritage)

** Presentatie in het Engels