DINER – Gender as a performance

Diner_performance III

Twee mensen die aan het eten zijn. Voor zover niets geks. Maar wat nu als ze elkaar voeren met lange lepels en ze daarbij op twee hoge stoelen zitten? En dan ook nog niet thuis of in een restaurant, maar in de bibliotheek van Amsterdam?
Door Michel Otten

‘Diner’ is een idee van Arta Balina die in 2016 als visual artist is afgestudeerd aan de Rietveld Academie. Zij komt oorspronkelijk uit Letland en is geïnteresseerd in vragen rond identiteit en persoonlijke autonomie. Voor de PINKoriginals daarom een goede reden om haar te vragen met deze performance. Arta ziet deze performance als een onderzoek waarbij ‘het voeren’ gezien kan worden als metafoor voor communicatie.

Performers

Samen met drie andere vrijwillige performers, mocht ik ook dit gaan ervaren. In twee ronden gingen twee koppels aan de slag. Als eerste gingen Gijs en Yulia op de zesde verdieping van de OBA, de thuisbasis van IHLIA, op de hoge stoelen zitten die iets weg hadden van een scheidsrechterstoel bij een tenniswedstrijd. De performers kende elkaar niet van te voren en kregen als enige instructie niets tegen elkaar te zeggen. In het midden stond een schaal met zelfgemaakte salade uit Arta’s land van herkomst en die bij haar de herinnering van kerstmis naar voren bracht. Doordat het zware lepels waren ging het eten en elkaar voeren natuurlijk wat langzamer dan gebruikelijk. Je werd je daardoor bewuster van de kleine details van dit proces.
Het tafereel maakte zeker een aantal bezoekers van de OBA nieuwsgierig. Onder hen waren de bezoekers van de QueerTalk over seksuele vrijheid in Club Church; over een heel ander soort intimiteit gesproken.
Maar waar stonden ze nu eigenlijk naar te kijken?

Speeddate

Misschien is dat beter te begrijpen door naar mijn eigen ervaring te kijken. Het volgende optreden, samen met Samira, was in de centrale aankomsthal. Toen Arta de schaal met de salade bracht en de performance als het ware startte werd ik een beetje lacherig van dit gebeuren: ik werd me even bewust van mijn omgeving en de mensen die je aankijken. Maar dat veranderde snel toen ik geconcentreerd bezig ging met het voeren.
Van de buitenkant zou het op een speeddate kunnen lijken. Of op een situatie waarbij een uitgeblust stel een laatste poging doet om met een etentje nieuw leven in de relatie te blazen. Yulia zag in ieder geval onze performance als een gezellig tafereel, ze had er bij wijze van spreken aan deel willen nemen. Misschien was het de gulzigheid waarmee we soms aten. Door de grote happen die we per ongeluk de ander gaven viel er wel het een en ander op de grond. Hoe dan ook, het met elkaar ‘praten’ verliep via het eten. Door naar de reactie van de ander te kijken probeerde je te achterhalen of je misschien te veel of juist te weinig eten geeft, hoe de ander op jou en de situatie reageert. En wanneer het klaar zou zijn.
Precies daardoor werd het op het laatst een beetje ongemakkelijk. Door een misverstand dachten we dat Arta ook degene was die het optreden zou beëindigen door op een gegeven moment de schaal met eten weg te halen. Zodat de cirkel weer rond zou zijn. Maar het was juist de bedoeling dat wij dit zouden aangeven. Doordat we beiden tevergeefs wachtten op een teken dat het voorbij zou zijn vroeg ik me na afloop af hoe je je eigenlijk verhoudt tot de ander als er blijkbaar geen conventies zijn en je overgeleverd bent aan de situatie. Conventies over wie je bent en hoe (je denkt) dat je je moet gedragen.
Toen het eten op was, bleven we zitten en keken we elkaar aan. Applaus beëindigde de stilte.